Suriye Halk Meclisi Atamaları: Yeni Parlamento Nasıl Şekillendi?

ORSAM Levant Çalışmaları Araştırmacısı Musab Dönertaş, Suriye Halk Meclisi'ne yapılan atamaların anlamını ve etkilerini AA Analiz için değerlendirdi.

Suriye Halk Meclisi Seçimleri Yüksek Komitesi, 1 Temmuz'da Cumhurbaşkanı Ahmed Şara tarafından atanan 70 milletvekili listesini açıkladı. Geçici anayasal bildirgeyle uygulanan seçim sistemi uyarınca, yeterince temsil edilmeyen gruplardan yapılan bu atamalarla ülkenin yeni parlamentosu son halini aldı. Böylece 210 üyeyle planlanan yeni parlamento, üçte ikisi seçimle, üçte biri doğrudan atamayla seçilen üyelerden oluştu. Bu durum, siyasi geçiş sürecinin devamı ve devlet inşasının ilerlemesi açısından önemli bir eşik olarak görülüyor. Atamaların ardından Suriye Halk Meclisi, ilk oturumunu 12 Temmuz'da Cumhurbaşkanı Ahmed Şara başkanlığında yaptı.

Esed rejiminin devrilmesiyle yönetimi devralan yeni idare, ülkenin siyasal düzenini etnik, dini veya mezhebi kimlikler üzerine kurmamıştır. Bunun yerine, tüm vatandaşları ortak "Suriyelilik" ulusal kimliği altında birleştiren bir model benimsenmiştir. Bu yaklaşım, parlamentonun oluşumunda kimlik temelli kota sisteminin reddedilmesi olarak ortaya çıkmıştır.

Ancak, etnik ve dini gruplara resmi sandalyeler tahsis edilmemesi, bu grupların mecliste yer almadığı anlamına gelmemektedir. Aksine, sosyal ve mesleki gruplara özel kontenjanlar oluşturulmuştur. Milletvekillerinin yüzde 70'i profesyonel meslek gruplarından; yüzde 30'u ise aşiret liderleri, dini figürler gibi toplumsal kanaat önderlerinden oluşmaktadır. Kadınlar, engelliler, eski siyasi tutuklular gibi gruplar için de özel kontenjanlar ayrılmıştır. Atamalar, yeterince temsil edilemeyen kesimler için dengeleme işlevi görmüştür.

Doğrudan atamalar, meclisteki kadın temsilini artırmıştır. Seçimle belirlenen kadın milletvekili sayısı 6 iken, atamalarla 21'e çıkarılmıştır. Bu hamle, kadınların yasama organında yer bulamamasına yönelik eleştirileri hafifletmiştir.

Benzer şekilde, dezavantajlı grupların temsilinde de iyileşme sağlanmıştır. Şara’nın listesinde 13 sandalye eski siyasi tutuklulara ve kayıp yakınlarına, 5 sandalye ise engellilere ayrılmıştır. Demografik azınlıkların temsili ise Türkmen ve Kürt nüfuslarının demografik oranlarıyla uyumlu hale getirilmiştir.

Türkmenler, seçimlerin ardından 4 vekil ile temsil edilirken, atamalarla bu sayı 7'ye çıkmıştır. Türkmen Meclisi Başkanı Abdurrahman Mustafa'nın meclise girmesi, Türkmenlerin temsiliyeti açısından önemlidir. Ayrıca, Rakka’dan bir Türkmen vekilin atanması, bölgedeki Türkmen varlığının tanınması anlamına gelmektedir.

Kürtler de atamalarla meclisteki etkilerini artırmıştır. Seçimle 9 olan Kürt vekil sayısı, atamalarla 11'e ulaşmıştır. ENKS çizgisine yakın isimlerin atanması, bu grubun etkisini artırmıştır. Atanan vekillerin SDG ile bağının olmaması, rejime karşı mücadele eden isimlerin tercih edildiğini göstermektedir.

Çerkes topluluğunun temsilcisi Yahya Muhammed İbrahim’in atanması, azınlıkların temsili açısından önemlidir. Suriye Çerkes Hayır Derneği'nin tebrik mesajı, bu atamanın olumlu karşılandığını teyit etmektedir.

Atamalar, Hristiyan temsilini de artırmıştır. Seçimle bir Hristiyan vekil seçilirken, atamalarla sayı 6’ya çıkmıştır. Asuri Demokratik Örgütü lideri Süryani siyasetçi Gabriel Moşe Kuriyye'nin meclise girmesi önemlidir. Ayrıca, İsmaililer de en az 2 vekille temsil edilmektedir.

Dini ve mezhebi azınlıkların temsili sınırlı kalmıştır. Dürzi varlığı, Süveyda'dan önemli figürlerin dahil edilmesiyle sağlanmaya çalışılmıştır. Ancak Süveyda seçim bölgesinde sandık kurulamamış olması nedeniyle, ilerleyen süreçte temsilin artması beklenmektedir.

Sonuç olarak, çoğulcu ve toplumsal temsil gücü yüksek bir parlamento oluşturulmuştur. 1 Temmuz atamalarıyla tamamlanan Suriye Halk Meclisi, kimlik odaklı siyasete alternatif bir model sunmaktadır. Bu modelin başarısı, ülkenin yapısal sorunlarını çözme ve uzlaşı yeteneğiyle ölçülecektir.

Musab Dönertaş, ORSAM Levant Çalışmaları Araştırmacısıdır.

* Makalelerdeki fikirler yazarına aittir ve Anadolu Ajansının editoryal politikasını yansıtmayabilir.