Beykoz Üniversitesi Rektör Yardımcısı ve Bonn Üniversitesi CASSIS Kıdemli Uzmanı Prof. Dr. Aylin Ünver Noi, 18 Haziran'da Brüksel'de gerçekleştirilen NATO Savunma Bakanları Toplantısı'nın sonuçlarını ve ittifakın önümüzdeki döneme ilişkin önceliklerini AA Analiz için değerlendirdi.
***
NATO üyesi ülkelerin savunma bakanları, 7-8 Temmuz 2026 tarihlerinde Ankara'da yapılacak 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi öncesinde, 18 Haziran'da Brüksel'de toplandı. Toplantının ana gündem maddeleri arasında ittifakın caydırıcılık ve savunma kapasitesinin güçlendirilmesi, savunma harcamalarının artırılması ve Ankara Zirvesi'ne yönelik hazırlıklar yer aldı.
Brüksel'deki görüşmeler, NATO içerisinde son yıllarda daha sık tartışılan bir dönüşüm sürecinin yansıması olarak değerlendirildi. Özellikle ABD'nin Avrupa güvenliğindeki rolünün yeniden tanımlanması ve savunma yükünün daha fazla Avrupalı müttefiklerce üstlenilmesi konuları toplantının merkezindeydi. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Amerikan Kongresi ile yapılacak istişareler sonrasında Avrupa'daki Amerikan askeri varlığının altı ay içinde gözden geçirileceğini duyurdu.
Bu bağlamda, konvansiyonel savunma kapasitesinin güçlendirilmesi öne çıktı ve NATO'nun yeniden güçlü bir askeri ittifak kimliğine kavuşmasının, üye ülkelerin savunma bütçelerini artırmalarına bağlı olduğu belirtildi. Son zamanlarda sıkça tartışılan "NATO 3.0" yaklaşımı da bu anlayışa dayanıyor. Soğuk Savaş sonrası ortaya çıkan ve "NATO 2.0" olarak tanımlanan dönemde ittifak, kriz yönetimi ve istikrar operasyonlarına odaklanmıştı. Günümüzde ise yeniden sert güce ve caydırıcılığa odaklanılması gerektiği savunuluyor.
Savunma harcamalarının artırılması ve yük paylaşımı konuları daha önce Lahey Zirvesi'nde ele alınmıştı. Brüksel'deki Savunma Bakanları Toplantısı'nda ise bu alanda kaydedilen ilerlemeler değerlendirildi. NATO'nun yeni savunma hedefleri doğrultusunda üyelerin askeri kabiliyetlerini artırmaları gerektiği ve daha fazla sorumluluk üstlenmeleri gerektiği konusunda görüş birliği sağlandı.
Toplantının öne çıkan bir diğer başlığı ise nükleer caydırıcılık oldu. Savunma Bakanları toplantısı, NATO Nükleer Planlama Grubu oturumuyla başladı. Oturum sonunda yayımlanan bildiride, ittifakın stratejik nükleer güçlerinin müttefiklerin güvenliğinin temel dayanağı olduğu ve NATO'nun genişletilmiş caydırıcılık mimarisinin temelini oluşturduğu vurgulandı. Bakanlar, NATO'nun nükleer planlama kapasitesinin güçlendirilmesi ve nükleer caydırıcılık misyonunun geliştirilmesi konularında ortak irade sergiledi.
Brüksel'de Rusya-Ukrayna Savaşı da gündemin üst sıralarında yer aldı. Bu kapsamda Almanya ve Birleşik Krallık'ın eş başkanlığında Ukrayna Savunma Temas Grubu toplantısı düzenlendi. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'nin de katıldığı toplantıda, Kiev'e sağlanacak askeri yardımın koordinasyonu ele alındı. Bu durum, NATO üyelerinin Ukrayna’ya yönelik desteklerini sürdürme konusundaki kararlılıklarını gösterdi.
Toplantıda dikkat çeken bir başka gelişme ise Avrupa Uzun Menzilli Vuruş Yaklaşımı (ELSA) anlaşmasının imzalanması oldu. Fransa, Almanya, İtalya, Polonya, İsveç ve Birleşik Krallık tarafından imzalanan anlaşma, Avrupa'nın uzun menzilli konvansiyonel taarruz kabiliyetlerinin geliştirilmesini amaçlıyor.
Bütün bu gelişmeler, ABD'nin NATO'ya bağlılığını sürdürürken katkılarını yeniden yapılandırdığını gösteriyor. Avrupalı müttefikler ve Kanada daha fazla sorumluluk üstlenmeye hazırlanıyor. Hedef, askeri açıdan daha güçlü, daha hızlı karar alabilen ve yüksek hazırlık seviyesine sahip bir NATO oluşturmak. Bu yaklaşım, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'nin de vurguladığı gibi daha güçlü bir Avrupa'nın daha güçlü bir NATO anlamına geldiği düşüncesine dayanıyor.
Brüksel'deki toplantıda Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, 7-8 Temmuz'da Ankara'da gerçekleştirilecek NATO Zirvesi öncesinde Türkiye'nin hazırlıklarını ve beklentilerini müttefikleriyle paylaştı. Güler'in açıklamaları, Türkiye'nin NATO içerisindeki konumunu ve stratejik önceliklerini ortaya koydu.
Türkiye'nin NATO'ya kuvvet katkısı sağlayan ülkeler arasında sürekli ilk sıralarda yer aldığını hatırlatan Güler, ülkenin ittifakın savunma ve caydırıcılık kapasitesine yaptığı katkıları vurguladı. Ayrıca Türkiye'nin yüzde 5'lik yeni savunma harcaması hedefine hızla ilerlediğini belirtti.
Bakan Güler, Türkiye'nin Ukrayna'ya hem ikili düzeyde hem de NATO çerçevesinde sağladığı destekleri ve barışa yönelik diplomatik girişimlere verdiği katkıları da toplantı gündeminde aktardı. Ankara Zirvesi'nin hazırlıkları konusunda müttefikleri bilgilendirdi.
Bölgesel güvenlik konularında ise İran ile ABD arasındaki gerilimin azaltılmasına yönelik mutabakatı memnuniyetle karşıladıklarını ifade eden Güler, Türkiye'nin gerektiğinde Hürmüz Boğazı'nda mayın temizleme faaliyetlerine destek vermeye hazır olduğunu açıkladı.
Sonuç olarak Brüksel'den çıkan tablo, NATO'nun yeni dönemde temel önceliğinin caydırıcılık ve savunma kapasitesini güçlendirmek olduğunu ortaya koyuyor. İttifak, artan güvenlik tehditleri karşısında Avrupalı müttefiklerin ve Kanada'nın daha fazla sorumluluk üstlendiği bir dönüşüm sürecinden geçiyor.
Bu süreçte Türkiye, askeri kapasitesi, savunma sanayisi, operasyonel tecrübesi ve diplomatik girişimleriyle NATO içinde daha önemli bir aktör olarak öne çıkıyor. Brüksel'de verilen mesajlar, Türkiye'nin bu dönüşümde yön veren bir aktör olma iddiasını koruduğunu gösteriyor.
[Prof. Dr. Aylin Ünver Noi, Beykoz Üniversitesi Rektör Yardımcısı ve Bonn Üniversitesi CASSIS Kıdemli Uzmanıdır.]
* Makalelerdeki fikirler yazarına aittir ve Anadolu Ajansının editoryal politikasını yansıtmayabilir.
Yorumlar
Yorum yapabilmek için giriş yap veya üye ol