Ali ez-Zeydi'nin Türkiye Ziyaretinin Stratejik Önemi

Irak Nahrain Merkezi'nden araştırmacı Ahmed Al-Jumaili, Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi'nin Türkiye ziyareti öncesinde, ülkeler arasındaki ilişkileri ve görüşmelerde ele alınabilecek konuları Anadolu Ajansı Analiz için değerlendirdi.

Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi'nin Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile yapacağı 28 Temmuz tarihli Ankara ziyareti, göreve geldikten sonra gerçekleştirdiği üçüncü yurt dışı gezisi olacak. Irak başbakanlarının görev sürelerinin ilk aylarında bu tür ziyaretler yapmaları artık gelenekselleşirken, bu durum Irak dış politikasının hem bölgesel hem de uluslararası alandaki önemine işaret ediyor.

Bağdat yönetimi, bölgede kaybettiği siyasi ve güvenlik etkisini yeniden kazanma çabasındayken, bu ziyaret Irak'ın komşu ülkeler ve uluslararası toplumla temaslarını artırma stratejisine uyum sağlıyor. Zeydi’nin Ankara ziyareti, ekonomik işbirliği, güvenlik, enerji ve su sorunları gibi kritik konuları gündeme getirecek. Bu ziyaret, Türkiye-Irak stratejik ortaklığını daha da güçlendirecek bir adım olarak değerlendiriliyor.

Irak-Türkiye ilişkilerinde ticaret, enerji, güvenlik ve su sorunları gibi dört ana dinamik öne çıkıyor. Su ve güvenlik konuları, ilişkilerin seyrini belirleyen en kritik faktörler arasında yer alıyor. Karar alıcıların bu konulardaki farklı stratejik yaklaşımları, 2003'ten bu yana ilişkilerde sık sık krizlere yol açtı.

Irak, Türkiye’nin su politikasına mesafeli yaklaşırken, bu durumu PKK politikalarıyla ilişkilendiriyor. PKK, Irak’ın kuzeyindeki dağlık alanları kullanarak Türk güçlerine saldırılar düzenliyor. Bu farklı tehdit algıları, iki ülkenin siyasi tutumlarını da etkiliyor ve zaman zaman gerginliğe neden oluyor.

Kuraklık, yağışların azalması ve Türkiye’den gelen su miktarındaki düşüş, Irak’ta su konusundaki anlaşmazlıkları derinleştiriyor. Ancak, Su Çerçeve Anlaşması ve Güvenlik Mutabakat Muhtırası gibi son yıllarda imzalanan anlaşmalar, uzun vadeli işbirliği için sağlam bir zemin oluşturdu.

Irak hükümeti, 25 Temmuz 2026'da Türkiye ile imzalanan su çerçeve anlaşmasını yürürlüğe sokma kararı aldı. Bu adım, su güvenliğinin Irak’ın ulusal güvenlik stratejisindeki önemini gösteriyor. Bağdat yönetimi, Ankara'nın somut adımlar atmasını bekliyor.

İki ülke arasında terörle mücadeleye dayalı güvenlik işbirliği, tarihi bir seviyeye ulaştı. Mart 2024'te Irak Ulusal Güvenlik Konseyi PKK’yı yasaklı ilan etti. Ağustos 2024’te imzalanan Güvenlik Mutabakat Muhtırası, ortak güvenlik adımlarını içeriyor.

Irak’ın terörle mücadeledeki tutumu, Türkiye’nin “Terörsüz Türkiye” vizyonuna destek veriyor. Bu işbirliği, Türkiye’nin Irak’ın kuzeyindeki askeri varlığını sona erdirme potansiyeline sahip. Askeri birliklerin çekilmesi, Irak’ın egemenliğine olan hassasiyeti de yansıtıyor.

Kalkınma Yolu Projesi, Irak-Türkiye ilişkilerinin önemli bir boyutunu oluşturuyor. Bu proje, iki ülkenin ekonomik ve ticari bağlarını güçlendirmeyi amaçlıyor. Asya ve Avrupa’yı Türkiye ve Irak üzerinden bağlayacak bu proje, küresel bir ekonomik entegrasyon çabası olarak görülüyor.

Zeydi’nin Bağdat’ta Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu ile yaptığı görüşmede, projenin finansmanı ve başlangıç mekanizmaları ele alındı. Bu adımlar, Irak’ın Türkiye ile stratejik ortaklık kararlılığını yansıtıyor.

Bağdat kaynakları, Zeydi’nin Ankara ziyaretinde önemli sektörlerde yeni mutabakatların imzalanacağını belirtiyor. Nisan 2024'te Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Bağdat ziyareti sırasında birçok anlaşma imzalanmıştı. Bu görüşmeler stratejik çerçevede yeni adımlar içeriyordu.

Zeydi’nin ziyareti, Türkiye ve Irak arasındaki işbirliğini genişletme fırsatı sunuyor. Bu adım, İran’a karşı ABD ve İsrail’in savaşının ve Hürmüz Boğazı krizinin ardından petrol ihracatı için alternatif rotalar arayışına odaklanıyor.

Irak petrol heyeti, Zeydi’nin Ankara ziyareti öncesinde Türkiye'ye giderek ön temaslarda bulundu. Bu görüşmeler, Irak petrolünün Türk limanları üzerinden ihracatını sağlamayı amaçlıyor. Türk hükümeti, yeni Irak kabinesine davet gönderdi.

Irak ve Türkiye, ticaret hacmini 30 milyar dolara çıkarmayı hedefliyor. Ortak işbirliği ve diyalog, bölgedeki istikrara katkı sağlıyor. Orta Doğu’da barış ve istikrar çabaları için işbirliğinin önemi artıyor.

[Dr. Ahmed Al-Jumaili Nahrain Center araştırmacısıdır.]

* Bu makaledeki görüşler yazarına aittir ve Anadolu Ajansının editoryal politikasıyla örtüşmeyebilir.