İznik'te Roma döneminden kalma, Nicomedia (günümüzde Kocaeli'nin İzmit ilçesi) ile Nicea (İznik) arasında yer alan kara yolu üzerinde inşa edilmiş olan bu anıtsal yapı, yaklaşık 12 metre yüksekliğindedir. Anıt, gri damarlı beyaz mermerden inşa edilmiş basamaklı bir platform, geniş bir podyum ve üst üste konulmuş beş piramidal bloktan oluşmaktadır.
Anıt mezarın üzerindeki yazıta göre, yapı dönemin önde gelen ailelerinden biri olan Cassius ailesinin mensubu Gaius Cassius Philiscus adına yapılmıştır.
Blok mermerlerin parça parça yerleştirilmesiyle tamamlanan bu mezar, özgün yapısıyla dikkat çekici bir örnek teşkil etmektedir. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Başkanı Prof. Dr. Mustafa Şahin, yapının, o dönemin en önemli kara yollarından birinde bulunmasının, mezarın sahibinin toplumdaki konumunu yansıttığını belirtmiştir.
Şahin, İznik ve İzmit'in Roma döneminde Bitinya bölgesinin en önemli şehirlerinden olduğunu ve bu iki kenti birbirine bağlayan yol üzerindeki anıt mezarın, konumuyla dikkat çektiğini ifade etmiştir. Halk arasında "dikilitaş", "obelisk" veya "beştaş" olarak bilinen bu yapının üst kısmında, geçmişte kartal figürü veya metal bir süslemenin yer alabileceğini belirten Şahin, ayrıca İznik'te meydana gelen depremlerin yapı üzerindeki izlerinin gözlemlenebilir olduğunu vurgulamıştır.
Şahin, anıtın mermer bloklarında zamanla meydana gelen dönmelerin deprem etkilerini ortaya koyduğunu ve podyum üzerinde bulunan aslan ayağı biçimindeki süslemelerin, üst kısımda yer aldığı düşünülen kartal figürüyle birlikte Roma döneminin kahramanlaştırma anlayışını yansıttığını anlatmıştır. Şahin'e göre, Cassius ailesi, dönemin İznik'inde önemli bir siyasi ve ekonomik güçtür ve yazıt da mezarın Gaius Cassius Philiscus'a ait olduğunu, onun ise yaklaşık 83 yıl yaşadığını göstermektedir.
Prof. Dr. Mustafa Şahin, tarihi belgeler ışığında Philiscus'un, Roma İmparatoru Nero döneminde mal varlıklarının el konulmasıyla sürgün edildiğini, ancak daha sonra Roma İmparatoru Galba tarafından affedilerek itibarının iade edildiğini ve Nicea'ya döndüğünü belirtmiştir.
Philiscus'un ölümünün ardından onun adına bu anıt mezarın inşa edildiğini açıklayan Şahin, "Bu anıtın dünyada benzer bir örneği bulunmamaktadır. Şekil itibarıyla Mısır etkisi olduğu söylenebilir. Bloklardan oluşup üst üste konulan, yani Mısır dikilitaşlarının benzer bir biçimde imal edilen başka örneği yoktur. Bu haliyle çok özgün bir örnektir." demiştir. Aynı zamanda, Nicomedia-Nicea yolu Roma döneminde ticari, askeri ve Avrupa'dan Kudüs'e uzanan önemli bir hac yolu güzergahı olduğundan, bu anıt mezarın İznik'in kültür turizmi açısından dikkate değer bir tarihi yapı olduğunu da eklemiştir.
Yorumlar
Yorum yapabilmek için giriş yap veya üye ol