Anadolu'nun en büyük Türk-İslam mezarlıklarından biri olan ve Halime Hatun Kümbeti'ni barındıran tarihi alanda, 2022 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın izniyle başlayan restorasyon ve kazı çalışmaları sürüyor.
"Geleceğe Miras" projesi kapsamında, Cumhurbaşkanlığı kararıyla kazı alanı ilan edilen Selçuklu Mezarlığı'nda, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sanat Tarihi Bölümü’nden Doç. Dr. Ercan Çalış liderliğinde sanat tarihi, arkeoloji, epigrafi, mimarlık, restorasyon ve konservasyon alanlarında uzman 15 kişilik bir ekip görev yapıyor. 2,5 metreyi bulan ve üzerlerindeki yazı ile motiflerle dikkat çeken 1000'den fazla mezar taşının bulunduğu 50 dönümlük alanda, bu yıl 35 mezar taşının kazı işlemi tamamlandı.
Yüzeylerinde biyolojik oluşumların zarar verdiği 5 mezar taşından likenler temizlenirken, 4 mezar taşı da kayıt altına alındı.
Geçen yıl, Kültür ve Turizm Bakanlığı desteği ve Van Valiliği öncülüğünde yürütülen çalışmalarda, yürüyüş yolunda eskimiş traversler yenilenerek çevre düzenlemesi gerçekleştirildi. Mezar taşları büyük bir özenle temizleniyor. Çalışmaların en zorlayıcı kısmı, taşların yüzeyindeki likenlerin temizlenmesi olarak öne çıkıyor.
Uzmanlar, tarihi dokuya zarar vermemek için cerrahi operasyonlarda kullanılan bisturi gibi aletlerle çalışarak taşların üzerindeki likenleri temizliyor. Bu sayede okunamayan yazılar ve geometrik desenler yeniden görünür hale getiriliyor.
Temizliği tamamlanan mezar taşlarındaki yazılar, akademisyenler tarafından çözülerek kayda alınıyor.
Doç. Dr. Ercan Çalış, 2022'de başlatılan restorasyon ve kazı çalışmalarının devam ettiğini belirtti.
Çalış, projenin itinayla yürütüldüğünü ve taşların orijinal özelliklerinin korunduğunu ifade etti.
"Tam anlamıyla toprağın derinliklerine iniyoruz. Bir cerrahın hassasiyetiyle biz de buradaki tarihi, kültürü ve sanatı gün yüzüne çıkarıyoruz. Taşların üzerindeki likenleri titizlikle temizliyoruz. Bu alan adeta bir açık hava müzesi gibi. Biz de bu müzeyi daha görünür hale getirmek ve gelecek nesillere aktarmak için çalışıyoruz." Çalış, kazı ve restorasyon çalışmalarını sürdürürken, mezar yazılarını okuyup motifleri de anlamlandırdıklarını belirtti.
Çalış, kitabelerin dönemin siyasi, dini ve kültürel yapısına dair bilgiler sunduğunu ve bu bilgileri gün yüzüne çıkardıklarını ifade etti. Gevaş Selçuklu Mezarlığı'nın zengin motif yapısı ile diğerlerinden ayrıldığını vurguladı.
Bu yıl yapılan çalışmalarda alandaki 4 mezar taşının ilk kez kayıt altına alınmasının önemli bir gelişme olduğunu belirten Çalış, taşları toprak altından çıkarıp gün yüzüne getirdiklerini aktardı.
"Bu taşlar çok uzun zaman önce toprağın altında kalmış olsa da özgün hallerini büyük ölçüde koruyor. Bizim için dönemin analizini yapmamıza olanak tanıyan önemli bilgi kaynaklarıdır. 2022'den itibaren yürütülen çalışmalarda 700 mezar taşı belirlenmişti; şimdi ise bu sayı 1000'i aştı. Gevaş Selçuklu Mezarlığı'nda aynı taşlara nadiren rastlanır, her biri farklı bir süsleme programına ve özelliklere sahip." dedi.
Kazı başkan yardımcısı ve Van YYÜ Sanat Tarihi Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Öğr. Üyesi Gülcan Özbek, alanda kazı çalışmalarına başlamadan önce bir karolaj ızgara sistemi oluşturduklarını belirtti.
Özbek, "Bu sistem sayesinde taşların belgelenme sürecinin doğruluğunu sağlıyoruz. Alan belirleme çalışmalarını büyük bir dikkatle sürdürüyoruz. Zemindeki her taşı, bilgilerinin ortaya çıkarılmasını cerrahi bir titizlikle yaparak kayda alıyoruz." dedi.
Yorumlar
Yorum yapabilmek için giriş yap veya üye ol