Rize, 6. Gastronomi Günleri etkinliği ile Avrupa pazarına yüksek fiyatla satılan Türk somonu ihracatını, İyidere Lojistik Limanı'nın sunduğu altyapıyı ve yerel geleneksel sağlıklı beslenme anlayışını birleştirerek, kenti küresel ölçekte bir 'uzun yaşam' (longevity) ve gastronomi merkezi haline getirmeyi amaçlıyor.
6. Gastronomi Rize Günleri, 'sofrada yaşayan miras, tarladan sağlığa' temel felsefesiyle farklı alanlarda çeşitli etkinlikler düzenledi. Bu etkinlikler sayesinde gastronomi artık sadece mutfak sınırları içinde kalmıyor; üretim süreçleri denizlerde, ormanlık alanlarda ve tarımlarda yeniden tanımlanıyor. Zengin iç su kaynaklarına, elverişli sahil şeridine ve yüksek su kalitesine sahip olması nedeniyle Türkiye su ürünleri sektörünün stratejik bir üretim merkezi konumunda olan Rize, son yıllarda somon ihracatındaki belirgin başarısıyla dikkat çekiyor. Rize Belediyesi’nin şehir kalkınma stratejileri, şehir markası geliştirmeleri ve gastronomiye odaklanan tanıtım kampanyaları bu süreci destekliyor. Türk somonunun Avrupa pazarında kalite algısı yüksekliği sayesinde rekabetçi bir fiyat avantajı yakalaması, rakiplerinden daha pahalıya alıcı bulmasını sağlıyor. Rizeli yatırımcıların üretim kapasitesi ile Rize Belediyesi’nin koordinasyon ve tanıtım desteği birleşince, bölge, bölgesel bir ekonomik başarı hikayesine dönüşüyor.
Avrupa pazarında Türk somonunun kalite algısı ve fiyat üstünlüğü önemli bir faktör olarak öne çıkıyor.
Türkiye'de son sekiz yılda hem üretim hem de ihracatta hızlı bir yükseliş sergileyen Türk somonu, dünya pazarlarında dikkat çeken su ürünleri arasında yer alıyor. Yaklaşık yirmi aylık üretim döngüsünün ardından sofralara ulaşan ve 'gökkuşağı alabalığı' türü olarak bilinen Türk somonu, 2025 yılında yaklaşık 520 milyon dolarlık ihracat geliriyle sektörün öne çıkan bir yıldızı oldu. Rusya, Japonya, Vietnam, Kanada ve Avrupa pazarlarından yoğun talep gören bu ürün, 2026 yılının ilk çeyreğinde 91 milyon doları aşan gelir elde etti.
<Türk somonunun Avrupa'daki başarısının temelinde, omega-3 ve omega-6 yağ asitleri içeriği ile yağ oranı açısından Norveç somonuna kıyasla daha değerli bulunması yatıyor. Sektör temsilcileri, Türk somonunun lezzet ve kalite parametreleri açısından daha değerli olduğunu değerlendiriyor. Ürün, Avrupa'da Norveç somonundan yaklaşık yüzde 15 ila 20 daha yüksek fiyatlarla alıcı buluyor ve bu sayede raflarda rekabet eden diğer ürünlerden daha yüksek bir değerle konumlanıyor. Bu algının güçlenmesinde, Rize Belediyesi tarafından yürütülen tanıtım faaliyetleri, yerel üreticilerle yapılan buluşmalar ve 'Rize markasını' öne çıkaran gastronomi organizasyonları kritik bir rol üstleniyor.
İyidere Lojistik Limanı, ihracatın yeni bir güç merkezi olma potansiyeline sahip.
Rize'nin somon ihracatındaki bu yükselişi pekiştirecek en kritik altyapı hamlesi İyidere Lojistik Limanı projesi. Bu projede yüzde 82 oranında fiziksel gerçekleşme sağlandı ve limanın 2026 yılının üçüncü çeyreğinde tamamlanması hedefleniyor. Projenin ana mendireği 2 bin 950 metre uzunluğunda olacak ve Karadeniz’in en büyük limanlarından biri olarak hizmet verecek. Liman, dökme yük ve Ro-Ro taşıma faaliyetleri dahil olmak üzere yılda toplam 13 milyon ton kapasitesine ulaşmayı öngörüyor.
Rize Gastronomisi, sadece üretim ve ihracat alanlarında değil, aynı zamanda gastronomi disiplininde de derin bir dönüşüm geçiriyor.
Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, doğuşta beklenen yaşam süresinin en yüksek olduğu iller sıralamasında Rize, Ordu, Giresun ve Trabzon ile birlikte istikrarlı bir şekilde zirvede yer alıyor. Bilim insanları, bu durumun tesadüfi olmadığını belirtiyor ve Rize mutfağının sağlıklı yaşam üzerindeki etkisini 'uzun yaşam' (longevity) kavramı çerçevesinde analiz ediyorlar.
Karalahana gibi geleneksel süper gıdaların yanı sıra, Rize gastronomisi artık odağını deniz ürünlerine çevirmiş durumda. Türk somonu ve alabalık, yerel restoranlarda imza yemekler olarak sunulurken, 'Sudan Sofraya' anlayışıyla tarlada başlayıp sağlıkla birleşen bir mutfak kültürü inşa ediliyor. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Yusuf Yılmaz, karalahana gibi fonksiyonel gıdaların kolesterol seviyelerinin düşürülmesine yardımcı olduğunu ve damar ile kalp sağlığını olumlu yönde desteklediğini ifade etti. Somon gibi omega yağ asitleri açısından zengin ürünlerle birleşen bu beslenme anlayışı, Rize'yi sağlıklı beslenme ve uzun yaşam turizminin merkezi haline getiriyor. Rize Belediyesi öncülüğünde hayata geçirilmesi planlanan 'longevity merkezi', sağlıklı mutfak atölyeleri ve özel gastronomi rotaları bu vizyonu somutlaştıracak adımlar olarak planlanıyor.
Rize Belediye Başkanı Rahmi Metin, bu konuya ilişkin değerlendirmesini şu şekilde yaptı: "Rize'nin mavi ve yeşil potansiyelini sağlıklı gastronomi, üretim ve ihracatla bütünleştiren bir dönüşümü hep birlikte gerçekleştiriyoruz. Bizim için somon sadece bir ihracat ürünü değil; uzun yaşam kültürümüzün, sağlıklı mutfağımızın ve şehir markamızın ayrılmaz bir parçası. Rize Belediyesi olarak üreticilerimizin, yatırımcılarımızın ve gastronomi emekçilerimizin yanında duruyoruz. İyidere Lojistik Limanı'nın açtığı yeni ufukla Rize'yi dünyaya bağlama hedefimizle, misafirlerimizi hem bahçede ağırlamaya hem de sağlıklı mutfağımızla doyurmaya devam edeceğiz. Gastronomi Günleri kapsamında on iki ilçeye ait yüzün üzerinde yemek şefiyle işbirliği yaparak reçeteler geliştirdik ve bir kitap çıkardık."
Somon üretim tesislerinde deneyimsel gastronomi etkinlikleri düzenlendi.
Bu vizyonun somut bir göstergesi olarak, Rize’deki somon üretim tesislerinde Rize Belediyesi iş birliğiyle özel etkinlikler organize etti. Etkinliğe katılan basın mensupları ve gastronomi uzmanları, tesis ziyaretleri sırasında üretim süreçlerini doğrudan gözlemleme fırsatı buldu ve taze somondan hazırlanan sağlıklı menülerin tadımını gerçekleştirdi. Katılımcılar, 'Sudan Sofraya' yaklaşımının Rize'de nasıl uygulandığını bizzat deneyimleyerek Rize somonunun kalite yolculuğuna tanıklık ettiler. Rize Belediyesi yetkililerinin de hazır bulunduğu programda, sağlıklı mutfak kültürü ile su ürünleri üretiminin eş zamanlı yürütüldüğü bu modelin, Rize turizmine ve gastronomi kimliğine önemli katkılar sağlayacağı vurgulandı.
Yorumlar
Yorum yapabilmek için giriş yap veya üye ol