Osmanlı mutfağının temel bileşenlerinden biri olan ve yalnızca Kastamonu bölgesinde yetişen coğrafi işaretli üryani eriğinin hasadı resmen başladı.
Türkiye genelinde yalnızca Kastamonu il merkezinde ve Daday ilçesinde yetişen üryani eriği (ala), içerdiği antioksidanlar sayesinde sağlıklı yaşam ürünleri arasında üst sıralarda yer alıyor. Coğrafi işaret belgesiyle tescillenen ve endemik bir bitki türü kabul edilen bu meyve, magnezyum, potasyum, demir ve B grubu vitaminleri açısından zengin bir yapı sergiliyor. Ayrıca, vücudu hastalıklara karşı koruyan flavonoidler bakımından da zengin olan üryani eriği, yüksek şeker içeriği barındırmaması sebebiyle diyabet ve obezite gibi sağlık sorunları yaşayan bireylerin de tüketimine uygun bulunuyor.
Kastamonu'nun merkez ilçesine bağlı Halife köyü ile Daday ilçesinde hasada başlanan erikler, ağaçlardan toplanıyor. Toplanan bu ürünler daha sonra kabuklarından ayrılır ve kurutma işlemine tabi tutuluyor. Kurutma sürecinin ardından elde edilen üryani eriğinden pestil, hoşaf ve eğşi gibi farklı ürünler hazırlama imkanı bulunuyor.
Üryani eriğinin kansere karşı vücuda direnç kazandırdığı Kastamonu Üniversitesi tarafından da kanıtlandı. Üniversitenin akademisyenleri gerçekleştirdiği deneylerde, balıkların belirli bir kısmı kanserojen madde ile test edildi. Bu kanserojen maddeyi enjekte edilen balıklara üryani eriği verildi. Yapılan çalışmalar, üryani eriği ile beslenen balıkların bu kanserojen maddeye karşı direnç gösterdiğini ortaya koydu.
"Üryani eriği sindirim sistemine son derece faydalı bir üründür," şeklinde bir değerlendirme yapıldı.
Üryani eriği üreticisi olan Harita Yüksek Mühendisi Feza Tiryaki, meyvelerin hasat sürecini anlattı. Tiryaki, olgunlaşan eriklerin sıcak su ve soğuk su döngüsüyle her gün dolaştırılarak toplandığını belirtti. Bu erikler sıcak suya, ardından soğuk suya konulduğunda kabukları soyuluyor. "Üryan" kelimesinin buradan geldiğini ifade eden Tiryaki, üryani eriğinin yerel lakaplarını kullandıklarını, asıl adının 'ala' erik olduğunu söyledi. Soyulan bu eriklerin en kaliteli olanları, çam veya gürgen ağaçlarından yapılan tahtalarda kurutuluyor. Bu süreç yaklaşık on beş gün sürer. Hava nemli olduğunda bu kurutma işlemini dikkatle kontrol etmeleri gerektiğini vurguladı. Eriklerin birbirine temas etmeden kuruması sağlanıyor ve bu sayede ürünün raf ömrünün iki ila üç yıl kadar uzadığı belirtildi. Kaynatıldıktan sonra dinlenmiş suda bekletilip sıcak suya atılarak tüketilebileceğini ekledi. Şeker eklenmesine gerek olmadığını, doğal şekerinin yeterli olduğunu ifade etti.
"Hem sindirim sistemine iyi geliyor, hem insanı rahatlatıyor, kansere karşı da direnci artırıyor," diye konuştu.
Sindirim sistemi üzerindeki olumlu etkilerini dile getiren Tiryaki, üryani eriğinin sindirim için mükemmel bir destekleyici olduğunu ifade etti. Kabızlık ve şişkinlik gibi sindirim problemlerini çözebileceğini belirten Tiryaki, bu deneyimleri pek çok kişiden duyduğunu dile getirdi. Ürünün sindirim sistemine ve kan dolaşımına faydalı olduğunu kaydetti. Kastamonu Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi’nde yapılan çalışmaların sonuçlarına atıfta bulunarak, ala balıklara kanserli hücre enjekte edildiğinde balıkların ikiye ayrıldığını ve üryani eriği yiyenlerin kansere karşı ciddi direnç geliştirdiğini, bu durumun uluslararası yayınlarla desteklendiğini aktardı. Tiryaki, bu özelliklerin sindirim sistemi üzerindeki faydaları, rahatlatıcı etkisi ve kansere karşı direnci artırma yeteneği olduğunu yineledi.
<"Bunu sadece Kastamonu'nun dışında yetiştirmek mümkün değildir," diye ekledi Tiryaki.
Üryani eriğinin Daday menşeli bir ürün olduğunu belirten Tiryaki, Daday ilçesinin diğer meşhur ürünleri gibi Taşköprü sarımsağı gibi üryaninin de meşhur olduğunu söyledi. Diğer ilçelerde de yetiştirme olabileceğini kabul etse de, ürünün asıl merkezinin Daday olduğunu vurguladı. Endemik bir tür olarak Kastamonu dışındaki bölgelerde yetiştirilmesinin mümkün olmadığını ifade etti. Coğrafi işaretini Daday Belediyesi'nin aldığını belirten Tiryaki, herkese bu ürünü tavsiye etse de, mevcut üretim kapasitesinin talebi karşılamadığına dikkat çekti. Bu nedenle Dadaylıların kendi bahçelerinde, bağlarında veya bostanlarında kendi ihtiyaçları doğrultusunda üretim yapmalarını beklediğini ve üretilen fazlalığın değerlendirilip satılmasının önemini vurguladı.
<"Üryani eriğinin kabuklarını analiz ettirip çay olarak tüketme potansiyelini araştırıyoruz," diye konuştu.
Tiryaki, üryani eriğinin kabukları üzerinden de bilimsel araştırmalar yaptıklarını aktardı. Bu yıl toplanan üryani eriklerin kabuklarını soyup kuruttular ve bu örnekleri analiz için gönderdiler. Kastamonu Üniversitesi MERLAB'da yapılan analizlerin ardından, bu kabukların çay olarak kullanılıp kullanılamayacağı ve nasıl değerlendirileceği üzerine bir araştırma yürütüleceklerini belirtti. Doğada kırmızı renkte bulunan her bileşenin antioksidan özellik taşıdığını, bu durumun kansere karşı bir direnç göstergesi olduğunu ifade ederek, yakında üryani kabuğu çayının da tüketilmesini umduğunu sözlerine ekledi.
<"Üç ila dört yıldır bu durum gözlemlenemiyordu, ancak bu yıl gerçekleşti," dedi.
Eylül ayında toplanan üryani eriğini ağaçlardan toplamaya başladıklarını açıklayan Melahat Gökmen, bu ürünün kendileri için son derece değerli olduğunu ifade etti. Gökmen, bu ürünün çok yönlü faydaları olduğunu, her şeye yararını kaydetti. Ağaçtan toplama, çöpünü çıkarma, kabuğunu soyma ve tahtaya dökmeye kadar sürecin uzun sürdüğünü dile getirdi. Pestili güzelce tavada pişirdikten sonra tahtaya döküldüğünü anlattı. Bu ürünün yaygın olarak bulunmadığını ve soğuk hava koşullarında bozulduğunu belirten Gökmen, bu sürecin üç ila dört yıldır gerçekleşmediğini ancak bu yıl gerçekleştiğini ifade etti.
<"Kabuğunu kuruttuk ve çay olarak tüketiyoruz," diye konuştu.
Mürüvvet Sefer, üryani eriği kullanarak çeşitli ürünler geliştirdiklerini belirterek, erik kabuklarının atılmadığını ifade etti. Sefer, kabukları süzgeçten geçirerek sofralara sunduklarını, kuruttuklarını ve bu kurutulmuş kısımları çay olarak da tükettiklerini aktardı.
Yorumlar
Yorum yapabilmek için giriş yap veya üye ol