Çanakkale'nin Çan ilçesine bağlı Bahadırlı köyü sınırları içerisinde yer alan İnkaya Mağarası'ndaki kazı faaliyetleri, 2017 yılında başladı ve bu süreçte devam etmektedir. Bu yıl, geçmiş yıllarda tarihsel önem kazanan ve 86 bin yıllık yaşam izlerine ev sahipliği yapan bu bölgede, yeni bir bilimsel uygulama olan e-DNA (elektronik DNA) analizi gerçekleştirilecek. Ankara Üniversitesi'nin Genetik Evrim Laboratuvarı'ndan görevlendirilecek akademisyenler, alandan toprak numuneleri toplayacaklar. Bu numunelerdeki DNA verileri kullanılarak, mağaranın paleoekolojik yapısı hakkında detaylı bilgiler edinilmesi hedefleniyor.
Çan ilçesine bağlı Bahadırlı köyü bölgesindeki İnkaya Mağarası’ndaki kazı çalışmalarına 2026 yılı itibarıyla başlandı. Bu çalışmalar, Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın verdiği izin ve destekle yürütülüyor. Kazıları, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. İsmail Özer'in başkanlığında toplanan 25 kişilik bir ekip tarafından yönetiliyor. 2016 yılında yapılan ilk yüzey araştırması sırasında keşfedilen mağara, 2017 yılında Çanakkale Müze Müdürlüğü sorumluluğuna geçti. Ardından bu çalışmalar, 2021 yılında Cumhurbaşkanlığı Kararlı Kazı çalışmasına dönüştürüldü. Kazı faaliyetleri, bu yıl onuncu sezona ulaştı.
On yıllık kazı süreci boyunca, bölgeden 43 bine yakın yontma taş ortaya çıkarıldı. Bu buluntular arasında çakmaktaşı ve bazalttan üretilmiş yongalar, dilgiler, kazıyıcılar, uçlar, çentikli ve dişlemeli aletler, çekirdekler ve vurgaçlar gibi çeşitli materyaller yer alıyor.
Yapılacak çalışmalar kapsamında DNA analizi gerçekleştirilecek. İnkaya Mağarası'nda bu denli yüksek miktarda yontma taş buluntusuna rağmen, herhangi bir organik kalıntıya (insan, hayvan veya bitki kalıntısı) rastlanamaması nedeniyle, kazı alanının farklı noktalarından sediman örnekleri alınması planlanıyor. Ankara Üniversitesi bünyesindeki Evrimsel Genetik Laboratuvarı ekibi ile Agrigenomics Hub Hayvan ve Bitki Genomik Araştırmaları İnovasyon Merkezi iş birliği içinde çalışılacak. Bu ortak çalışma ile sediman içinde korunmuş olan bitki, hayvan ve mikroorganizmalara ait DNA izleri incelenerek geçmiş ekosistem ve biyolojik varlıkların moleküler yöntemlerle tanımlanmasına odaklanılacak.
Kazı alanındaki tabakalarda, 86 bin yıla kadar uzanan insan yaşam izleri tespit edildi. Paleolitik Çağ insanlarının 86 bin yıl önce başlayarak binlerce yıl boyunca kesintisiz olarak yaşadığı bu mağarada, gelecekteki kazı süreçlerinde iskelet kalıntılarına ulaşılması bekleniyor. Elde edilecek yontma taşlar ve diğer buluntular bu analizlerde kullanılacak. Bu veriler ışığında, dönemin insanlarının davranış biçimleri, yaşam tarzları, beslenme alışkanlıkları ve mağara alanlarının nasıl kullanıldığı konularında bilgiler elde edilmesi amaçlanıyor.
2026 yılı kazı çalışmaları, İnkaya Mağarası'nın en az üç farklı bölümünde gerçekleştirilecek. Kazı faaliyetlerinin büyük bir kısmı, mağara ana bölümünün batısındaki atölye alanında yoğunlaşacak. Bu alan, mağara insanlarının üretim faaliyetlerini yoğunlaştırdığı ve sonrasında terk ettiği bir bölge olarak tanımlanıyor. Bu alanda şimdilik 3,5 metreyi aşan bir dolgu bulunmakla birlikte, mağaranın Batı girişini de kapsıyor. Bu bölgedeki derinleştirme çalışmaları yapılırken, zamanla biriken atık toprak nedeniyle kapanan girişin tekrar açılması planlanıyor. Bu açmaların genişletilmesiyle, daha önce bozulmamış katmanlarda da kazı çalışmalarına başlanması hedefleniyor.
2026 yılı için hazırlanan planlamalar, sadece kazı çalışmalarını içermiyor. Ayrıca çevre düzenleme faaliyetleri ve alana gelecek ziyaretçiler için bilgilendirme panolarının yerleştirilmesi gibi ek faaliyetler de programda yer alıyor.
İnkaya Mağarası kazı çalışmalarının finansmanını, Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın sağladığı maddi destekler sağlamaktadır. Buna ek olarak, Ankara Üniversitesi Rektörlüğü, Çanakkale Valiliği ve Truva Bakır Maden İşletmeleri A.Ş. de maddi katkı sağlıyor.
Yorumlar
Yorum yapabilmek için giriş yap veya üye ol