Öksüt Madencilik'in Develi'de Uyguladığı Uzun Vadeli Kalkınma Modeli

Kayseri'nin Develi ilçesinde faaliyet gösteren Öksüt Madencilik, bölgedeki hayvancılık faaliyetlerinin ilerlemesine yönelik mera ve su altyapı yatırımlarını hayata geçirdi. Bu projeler, bölgenin tarım ve hayvancılık sektöründeki gelişimine somut katkılar sağlamaktadır. İki yıllık bir dönemde, küçükbaş hayvan varlığında yüzde 24,4 oranında bir artış gözlemlendi. Aynı dönemde büyükbaş hayvan sayısında ise yüzde 20,6 gibi bir yükseliş gerçekleşti.

ESCARUS kuruluşu tarafından hazırlanan Sosyal Etki Değerlendirme (SED) Raporu çerçevesinde köylerde yapılan görüşmelerde önemli bir bulgu ortaya çıktı. Bu rapor, katılımcıların yüzde 71'inin tarım ve hayvancılık faaliyetleriyle bir bağ kurduğunu tespit etti.

Maden faaliyetleri, uzun vadeli etkileri olan, zaman içinde yayılan bir yatırım alanı olarak değerlendirilebilir. Bu bağlamda bir maden projesinin gerçek başarısı, faaliyet gösterilen coğrafyaya sağladığı sosyal ve ekonomik faydalar, çevresel sorumluluk anlayışı ve maden ömrü sona erdikten sonraki planlamalarla ölçülür. Bölgesel kalkınmayı destekleyen, yerel halkla uzun soluklu ilişkiler kuran ve işletme kapanış sonrası dönemi de öngörerek planlayan bir yaklaşım, sürdürülebilir madenciliğin temel unsurlarını oluşturur.

Kayseri'nin Develi ilçesinde faaliyet gösteren Öksüt Madencilik'in hazırladığı Sosyal Etki Değerlendirme (SED) Raporu, madencilik faaliyetlerinin yerel kalkınmaya uzun vadede nasıl bir katkı sunduğunu detaylıca ortaya koymaktadır.

2020 yılından 2025-2026 dönemi arasındaki verileri içeren rapora göre, bu yatırımlar sayesinde tarım ve hayvancılıkla geçimini sağlayan hanelerin gelirlerinde belirgin bir artış kaydedildi.

Mera ve sulama sistemlerine yapılan yatırımlar, hayvancılık sektörünü büyütme konusunda kritik rol oynadı.

Şirket tarafından 2023 ile 2025 yılları arasında hayata geçirilen mera yollarının iyileştirilmesi ve hayvan sulama sistemlerinin kurulması gibi uygulamalar, üreticilerin hayvan envanterlerini genişletmelerine olanak tanıdı. Bu yatırımlar sonucunda bölgedeki büyükbaş hayvan sayısı 8 bin 188 seviyesinden 9 bin 874'e yükselerek yüzde 20,6 artış gösterdi. Küçükbaş hayvan sayısı da 15 bin 769'dan 19 bin 622'ye çıkarak yüzde 24,4 oranında büyüdü.

Develi genelinde yapılan hane halkı anketleri de bu büyümenin doğrudan hane gelirlerine yansıdığını teyit etti. ESCARUS tarafından hazırlanan SED Raporu kapsamında gerçekleştirilen köy görüşmelerinde, toplam 63 katılımcının 45'inin tarım ve/veya hayvancılıkla bağlantılı olduğu tespit edildi. Raporda, mera erişimini kolaylaştıran altyapı yatırımları ile gebe düve desteklerinin, bu artışta belirleyici faktörler olduğu ifade ediliyor.

Yatırımlar sayesinde, Develi'de faaliyet gösteren yaklaşık 3 bin 630 adet hayvancılık işletmesi, düşen yem maliyetlerinden doğrudan faydalandı. Ayrıca, sulama kooperatiflerinin elektrik giderlerini düşürmek amacıyla entegre edilen güneş enerjisi santrali (GES) projeleri de üreticilerin maliyet yükünü hafifleten ek bir uygulama olarak öne çıktı.

Şirket, geleceğe yönelik alternatif gelir modelleri geliştirmeyi planlıyor.

Şirket, "Madencilik Sonrası Develi Geçim Kaynakları Programı" adını verdiği, üç aşamalı bir geçiş modeli sunuyor. Bu model, erken uyarı ve planlama aşamalarını, çalışanlar ve kooperatiflere yönelik beceri dönüşümü programlarını, tarım, hayvancılık ve kadın-gençlik girişimciliğini içeren yerel kalkınma adımlarını kapsıyor. Şirket, Develi'deki kalıcı sosyal ve çevresel etkiyi artırma hedefiyle yakın zamanda sahada Botanik Parkı projesini başlatmıştı. Bu proje kapsamında ilk aşamada belirlenen ve faaliyet alanı dışında kalacak bölgede 500'ün üzerinde bitki türü toprakla buluşuyor; aynı zamanda maden arazisinde keşfedilen dört endemik tür de yerinde koruma altına alınıyor.

Bölgedeki ekonomik canlanmanın başka bir göstergesi de kadın istihdamı ve sosyal kalkınma alanlarında gözlemleniyor.

Develi'ye özgü Gacer buğdayının işlenmesi ve satışı üzerine kurulan kadın kooperatifi girişimi olan Gacer Kafe, bölgedeki kadınların ekonomik hayata katılımını güçlendiren örnek olaylardan biri olarak dikkat çekiyor. Kooperatif, 2025 yılının ikinci yarısında 58 kadın istihdam etti. Ayrıca kooperatif üyesi kadın sayısı ve yıl boyunca tesisten hizmet alan müşteri sayısı üç bini aştı. Ürünlerin kalitesi ve güvenliği, TÜBİTAK MAM laboratuvarında analiz edildi ve bu sayede pazarlama kapasiteleri güçlendirildi. Kadınların ekonomiye katılımını desteklemenin yanı sıra, bölgedeki gençlerin gelişimine yönelik okul spor tesisleri ve çeşitli eğitim projeleriyle de toplumsal kapasite çok boyutlu olarak destekleniyor.

"Toplumla beraber büyümeyi tercih ettik," ifadelerini kullandı.

Develi'de hayata geçirilen çevre ve toplum odaklı projeleri değerlendiren Öksüt Madencilik Çevre, Sosyal ve Yönetişim Direktörü Pelin Usta Özkayhan, bu projelerin tamamıyla bölge ekonomisinin uzun vadede tek bir işverene bağımlı kalmasının önüne geçmeyi amaçladığını belirtti. Özkayhan, çevresel rehabilitasyonun yanı sıra sosyal ve ekonomik geçiş sürecini de erkenden ele alan bir strateji izlediklerini dile getirdi. Özkayhan, "Faaliyete başladığımız günden bu yana, toplumla birlikte büyüme yolunu seçtik. Eğitimden sağlığa, kadın istihdamından kız çocuklarının gelişimine kadar pek çok sosyal projeyi hayata geçirdik. Birlikte büyümeyi çok yönlü bir biçimde ele aldık ve bölge halkına kalıcı alternatif gelir modelleri oluşturmayı önceliklendirdik. Bugün bu çabalarımızın somut sonuçlarını görmekten memnuniyet duyuyoruz" dedi.

Şirketin toplam 1291 çalışanı içinden 133'ü, yani yüzde 80'i doğrudan yerel istihdam sağlıyor. Şirket, çalışan başına yıllık ortalama 49 saat eğitim sunarak yerel işgücünün teknik yetkinliğini artırmayı hedefliyor. Hijyen, iş sağlığı ve güvenliği ile kimyasal maddeler hakkındaki farkındalık gibi zorunlu eğitimlerin yanı sıra, beyaz yakalı çalışanlar için liderlik, teknik uzmanlık ve sürdürülebilirlik odaklı gelişim programları da sunuluyor.