ABD ve İsrail'in şubat ayı sonunda İran'ı hedef almasıyla başlayan gerilim, İran'ın misillemeleriyle Orta Doğu'da yükselen tansiyon, küresel ekonomiler için tehdit oluşturmaya devam ediyor.
Bölgedeki ateşkesin kalıcılığına dair belirsizlik sürerken, çatışmaların makroekonomik etkileri enflasyon endişelerini artırarak merkez bankalarının politika kararlarında etkili oldu.
Çatışmaların başlamasıyla birlikte dünya genelinde enflasyon endişeleri güçlendi. Merkez bankalarının bu yıl için öngörülen faiz indirim beklentileri tamamen değişti.
ABD Merkez Bankası (Fed), savaş öncesinde yıl sonuna kadar iki faiz indirimi yapacağı tahmin edilirken, şimdi yıl sonuna kadar bir faiz artırımına kesin gözüyle bakılıyor. Ayrıca, Fed’in 2027 sonuna kadar politika faizini yüzde 4,00-4,25 aralığına yükseltebileceği ihtimali arttı.
ABD ile İran heyetlerinin İsviçre'de arabulucular eşliğinde yürüttüğü müzakerelerden henüz net bir sonuç alınmamış olsa da, tarafların uzlaşmacı tavrı, savaşın sona erme ihtimalini canlı tutuyor.
Savaşın en belirgin etkisi, petrol fiyatları üzerinden enflasyon beklentilerinde görülüyor. Hürmüz Boğazı'na ilişkin jeopolitik riskler, petrol fiyatlarını yükselterek bu gelişmede etkili oldu.
Dünya genelinde enflasyonun hızlanacağına yönelik beklentiler, merkez bankalarının politika alanını daraltarak sıkı duruşa yönelmesine neden oldu.
ABD Merkez Bankası (Fed), politika faizini yüzde 3,5-3,75 aralığında sabit tuttu. Banka, federal fon oranına ilişkin tahminini bu yıl sonu için yüzde 3,4'ten yüzde 3,8'e yükseltti ve bu, 2026'da faiz artırımı olabileceğinin sinyallerini verdi.
Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) üyelerinin gelecekteki faiz beklentilerini gösteren nokta grafiği, 18 yetkiliden 9'unun bu yıl en az bir faiz artırımı öngördüğünü ortaya koydu.
Fed'in yeni başkanı Kevin Warsh, enflasyonun yüzde 2 hedefinin üzerinde olduğunu belirterek, fiyat istikrarını sağlama konusunda kararlı olduklarını ifade etti.
Warsh, para politikasının yürütülmesinde merkezi öneme sahip 5 alanda çalışma grubu oluşturulacağını belirtti. Fed’in iletişim faaliyetleri, bilanço politikası, mevcut veri kaynaklarının kullanımı, dönüşüm çağında verimlilik ve istihdam ile Fed'in enflasyon çerçeveleri bu alanlar arasında yer alıyor.
Avrupa Merkez Bankası (ECB), Orta Doğu’daki savaş kaynaklı enflasyonist baskılar nedeniyle, Eylül 2023’ten bu yana ilk kez faiz artırımına gitti.
ECB'den yapılan açıklamada, refinansman faizinin yüzde 2,40’a, mevduat faizinin yüzde 2,25’e ve marjinal fonlama faizinin yüzde 2,65’e çıkarıldığı belirtildi. Haziran ayı toplantısıyla birlikte Eylül 2023’ten bu yana ilk kez faiz artırımı kararı alınmış oldu.
Banka, Avro Bölgesi'nin 2026 yılı ekonomik büyüme tahminini yüzde 0,9'dan yüzde 0,8'e düşürdü. Gelecek yıl için ise yüzde 1,2'lik bir büyüme öngören banka, ekonomik büyümeyi zora sokmadan fiyat beklentilerini dengeleme konusunda dikkatli bir çizgide ilerlemek zorunda olduğunu belirtti.
İngiltere Merkez Bankası (BoE) politika faizini yüzde 3,75'te sabit bıraktı. Para Politikası Kurulu üyelerinden BoE Başkanı Andrew Bailey dahil 7'si politika faizini yüzde 3,75'te sabit tutma, 2'si ise 25 baz puan artırma yönünde görüş bildirdi.
Açıklamada, enerji krizinin İngiltere ekonomisine etkisinin henüz netleşmediği ifade edilerek, yüzde 2'lik enflasyon hedefine ulaşılmasını sağlamak için gerekli politika duruşunun, şokun boyutuna, süresine ve ekonomi genelinde nasıl yayıldığına bağlı olduğu belirtildi.
İngiltere'de yıllık enflasyonun mayısta yüzde 2,8'e gerilediği, ancak yüksek enerji fiyatlarının etkilerinin devam etmesiyle enflasyonun yeniden hızlanmasının beklendiği ifade edildi. Orta Doğu'daki savaş ve enerji fiyatları, enflasyon görünümüne ilişkin belirsizliğin başlıca kaynağı olarak gösterildi.
Japonya Merkez Bankası (BoJ) da enflasyon risklerinden dolayı 'şahin' duruş sergileyen bir diğer merkez bankası oldu. BoJ, politika faizini yüzde 1'e yükselterek son 31 yılın en yüksek seviyesine çıkardı.
Yüksek ham petrol fiyatlarının ekonomik faaliyet üzerinde baskı oluşturduğu, ancak ekonominin yüksek şirket karları ve istihdam koşullarındaki iyileşmelerle desteklendiği bildirildi.
BoJ'un, ekonomik faaliyet, fiyatlar ve finansal koşullardaki gelişmelere bağlı olarak politika faiz oranını yükseltmeye devam edeceği ve parasal destekleme derecesini ayarlayacağı vurgulandı.
BoJ, devlet tahvili alımlarına ilişkin yeni düzenlemeler konusunda da bilgi vererek, para politikasında kademeli normalleşme sürecinin devam ettiğini belirtti. Uzun vadeli tahvil piyasasında oynaklığın artması halinde müdahale esnekliğinin korunacağı ve bazı vadelerde ihale sıklığının azaltılacağı açıklandı.
Banka, Japon devlet tahvillerinin doğrudan alımlarında rekabetçi açık artırma yöntemi kapsamında, özellikle 1 ila 25 yıl vadeli tahvillerde aylık ihale sıklığını 3'ten 2'ye indirecek. 25 yıl üzeri vadeli tahviller için mevcut ihale sıklığı korunacak.
Çin'de de gösterge faiz olarak işlev gören 1 ve 5 yıllık kredi faiz oranlarında değişikliğe gidilmedi. Ulusal Bankalar Arası Fon Merkezi, 1 yıllık kredi faiz oranını yüzde 3'te, 5 yıllık kredi faiz oranını ise yüzde 3,5'te sabit tuttu.
Çin'deki 18 bankanın, Çin Merkez Bankası'nın (PBoC) borçlanma faizi üzerine eklediği kar payı bildirimlerine göre belirlenen LPR, 2019'dan bu yana gösterge faizi işlevi görüyor. Bir yıl vadeli kredi faiz oranı kurumsal krediler, 5 yıllık faiz oranı ise emlak kredileri için referans kabul ediliyor.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu (PPK), politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını yüzde 37'de sabit tuttu.
Merkez Bankası gecelik vadede borç verme faiz oranını yüzde 40'ta, gecelik vadede borçlanma faiz oranını ise yüzde 35,5'te sabit tuttu. "Yılın ilk aylarındaki yükselişinin ardından enerji fiyatlarının da etkisiyle nisan ayında artan enflasyonun ana eğilimi, mayıs ayında bir miktar gerilemiştir. Jeopolitik gelişmeler eşliğindeki belirsizlikler neticesinde enerji fiyatlarında oynaklık ve yüksek seyir sürmektedir. İlk çeyreğe ait veriler, iktisadi faaliyetin yavaşlamaya devam ettiğini gösterirken, öncü veriler iç talepteki zayıf seyrin sürdüğüne işaret etmektedir." denildi.
Yorumlar
Yorum yapabilmek için giriş yap veya üye ol