ABD ile İran arasında devam eden uzlaşı süreci, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) "şahin" para politikası duruşunu belirginleştireceğine dair beklentiler ve teknoloji şirketlerinin finansal durumları geçen hafta piyasaların seyrini etkileyen ana başlıklar arasında yer aldı.
Orta Doğu'da kalıcı barış çabalarıyla gergin başlayan haftada, devam eden enflasyon endişeleriyle eylül veya ekim aylarında Fed'in faiz artırımlarına başlayabileceği öngörüleri fiyatlamaları zorlaştırdı. Çarşamba günü para piyasalarındaki fiyatlamalarda bankanın yıl sonuna kadar iki kez faiz artışı yapabileceği ihtimalleri güçlendi.
Fed'in enflasyon göstergesi olarak dikkate aldığı, gıda ve enerji kalemlerinin hesaplama dışında tutulduğu çekirdek kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksi mayıs ayında aylık yüzde 0,3, yıllık yüzde 3,4 ile beklentilere paralel yükseldi.
Bununla birlikte, endeksteki yıllık artış Ekim 2023'ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.
Analistler, çekirdek PCE verisinin beklentiler dahilinde artış göstermesinin, nisan ve mayıs aylarında petrol fiyatlarının yüksek seyrine rağmen fiyatlama davranışlarında ileriye dönük ciddi bir bozulma sinyali olarak değerlendirilmediğini belirterek, bu durumun gelecekte petrol destekli enflasyonda yavaşlama senaryolarını ön plana çıkardığını kaydetti.
Verinin ardından para piyasalarındaki fiyatlamalar da değişti. Fed'in yıl sonuna kadar iki faiz artırımı yapacağı beklentisi zayıflarken, ilk faiz artırımının eylül yerine ekim ayında gerçekleşeceği öngörüsü ağırlık kazandı.
Fed yetkililerinin açıklamaları da takip edilirken, Minneapolis Fed Başkanı Neel Kashkari, mart ayında yıl sonuna kadar "bir faiz indirimi" öngördüğünü, haziran ayında ise bu beklentisini "bir faiz artışı" yönünde değiştirdiğini belirtti. Kashkari, gelecek verilere göre bu görüşünün de değişebileceğine işaret etti.
Gelecek hafta ABD'de açıklanacak tarım dışı istihdam verisinde Fed'in gelecekte atacağı adımlara dair sinyaller aranacak.
Bunların yanında Fed Başkanı Kevin Warsh, gelecek hafta düzenlenecek Avrupa Merkez Bankası (ECB) Forumu'nda konuşma yapacak.
Öte yandan dünya genelinde enerji fiyatları kaynaklı artan enflasyon riskleri, yapay zeka ve teknoloji sektöründe artan çip talebinin maliyetleri yükseltmesiyle dijital alana yöneliyor.
Talep fazlasının oluşturduğu fiyat baskılarının son kullanıcıların dijital ürünlere erişimini zorlaştırabileceği öngörüleri öne çıkarken, bu durumun büyük bir döngüsellik içinde bulunan yapay zeka ve teknoloji şirketlerinin büyüme ve karlılıklarını olumsuz etkileyebileceğine yönelik endişeler gündeme taşındı.
Bu çerçevede tüketici elektroniğinde önde gelen Apple'ın yüksek çip maliyetleri dolayısıyla bazı ürünlerinin fiyatlarında artışa gitmesi söz konusu risklerin daha belirgin hale gelmesine yol açtı.
Bu gelişmelere ek olarak ABD basınında yer alan OpenAI'nın, SpaceX'in halka arz sonrası zayıf performansı ile yapay zeka bağlantılı hisselerdeki genel volatilite nedeniyle halka arz için gelecek yılı beklemeyi düşündüğüne yönelik haberler de bu korkuları körükledi ve çip şirketlerinin hisselerinde değer kaybı oluştu.
Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi önceki haftaya göre yaklaşık 10 baz puan azalışla yüzde 4,37'de kapanırken, dolar endeksi güçlü duruşunu sürdürerek 101,5 seviyesine çıktı ve böylece 13 Mayıs 2025'ten bu yana en yüksek seviyesini test etti. Endeks haftalık bazda yüzde 0,5 artış kaydetti.
Faizlerin uzun bir süre yüksek kalabileceği endişeleri, güçlenen dolar ve Fed'in bağımsızlığına dair azalan soru işaretleriyle altının ons fiyatı, Kasım 2025'ten bu yana ilk kez 4 bin doların altına sarktı. Altının onsu haftayı yüzde 1,8 değer kaybıyla 4 bin 81 dolarda tamamladı.
Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiğinin hızlanmasının, ABD-İran görüşmelerindeki olumlu seyri teyit etmesiyle petrol fiyatları savaş öncesi seviyelere çekildi. Brent petrolün varil fiyatı gerilimlerin sonlanacağı beklentileriyle yüzde 8,5 azalışla 73,5 dolara geriledi.
New York borsasında geçen hafta karışık bir seyir öne çıktı. Haftalık bazda New York borsasında S&P 500 yüzde 1,95, Nasdaq endeksi yüzde 4,24 düşerken Dow Jones endeksi yüzde 0,60 yükseldi.
Dünyanın önde gelen yarı iletken ve bellek çipi üreticilerinden Micron Technology, dün piyasa kapanışının ardından finansal sonuçlarını açıkladı. Şirket piyasa beklentilerini belirgin şekilde aşan güçlü sonuçlar bildirdi.
Şirketin beklentilerin üzerinde gelen bilançosu yapay zeka ve teknoloji şirketlerine yönelik yüksek değerleme ve nakit sıkışıklığı soru işaretlerinin azalmasına yardımcı oldu. Micron, çeyrek gelirini 41,46 milyar dolar olarak açıkladı.
Makroekonomik veri tarafında ABD ekonomisi yılın ilk çeyreğinde yıllık yüzde 2,1 büyüdü. Ülkede ilk kez işsizlik maaşına başvuranların sayısı da 20 Haziran ile biten haftada 12 bin kişi azalarak 215 bine geriledi ve piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti. ABD'de dayanıklı mal siparişleri, mayısta yüzde 4,5 ile beklentilerden daha sınırlı geriledi.
ABD'de cari işlemler açığı, yılın ilk çeyreğinde yüzde 2,6 artarak 226,8 milyar dolara yükseldi. Ülkede yeni konut satışları mayısta aylık yüzde 7,3 azalarak beklentilerin altında gerçekleşti.
Gelecek hafta pazartesi Dallas Fed imalat aktivite endeksi, salı Conference Board tüketici güven endeksi, çarşamba Fed Başkanı Warsh'un konuşması, ADP istihdam raporu, S&P Global imalat sanayi PMI, inşaat harcamaları, ISM imalat sanayi PMI, perşembe tarım dışı istihdam, işsizlik oranı, haftalık işsizlik maaşı başvuruları, fabrika siparişleri, dayanıklı mal siparişleri takip edilecek.
Cuma günü ABD'de piyasalar tatil nedeniyle kapalı olacak.
Avrupa borsalarında geçen hafta satıcılı bir seyir öne çıkarken, gelecek hafta Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde'ın konuşmaları ile Avro Bölgesi'nde açıklanacak enflasyon verileri takip edilecek.
Orta Doğu gündemi ve teknoloji sektörüne ilişkin gelişmeler bölge piyasalarında hafta boyunca etkili olurken petrol fiyatlarındaki gerilemeyle enerji maliyetlerinin azalabileceğine dair beklentiler arttı. Bölgede ekonomik aktivitede yavaşlama sinyalleriyle kuvvetlenen resesyon endişeleri de piyasaların şekillenmesine etki etti.
S&P Global tarafından açıklanan öncü verilere göre, Almanya'da imalat ve hizmet sektörlerini kapsayan bileşik Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI), haziranda 0,8 puan azalarak 48 puana düştü. Aralık 2024'ten bu yana en düşük seviyesine gerileyen ve büyüme eşiği olan 50 puanın altında kalan veri, Alman ekonomisindeki daralmanın sürdüğüne işaret etti.
Avro Bölgesi'nin haziran ayına ilişkin PMI verileri de benzer bir tablo sundu. Bölgede mayıs ayında 51,6 olan imalat sanayi PMI, haziranda 51,3 seviyesine indi. Böylece imalat sanayi PMI son 4 ayın en düşük seviyesine geriledi. Mayısta 48,5 olan Avro Bölgesi bileşik PMI ise haziranda 49,5'e çıktı ve son 3 ayın en yüksek seviyesini gördü.
Jeopolitik tarafta NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, İran'ın nükleer silah edinmesinin tüm dünya için tehdit oluşturacağını savunarak, "İran hiçbir şekilde nükleer silah kapasitesine sahip olmamalı." dedi.
Öte yandan Fransa ve İtalya'nın savunma ve enerji başta olmak üzere birçok alanda işbirliğini güçlendirme kararı aldığı bildirildi.
Bu gelişmelerle geçen hafta İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,42 yükselirken, Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,43, İtalya'da MIB 30 endeksi yüzde 3 ve Almanya'da DAX endeksi yüzde 1,19 düştü.
Gelecek hafta pazartesi ECB Başkanı Lagarde'ın konuşması, Avro Bölgesi'nde tüketici güven endeksi, salı İngiltere'de büyüme, Almanya'da enflasyon, işsizlik oranı, çarşamba Lagarde'ın konuşması, Avro Bölgesi'nde enflasyon, imalat sanayi PMI, perşembe Avro Bölgesi'nde işsizlik oranı, cuma Lagarde'ın konuşması, Almanya ve İngiltere'de hizmet sektörü PMI verileri karşılanacak.
Asya tarafında da geçen hafta yapay zeka ve teknoloji alanındaki gelişmeler ve Orta Doğu'ya ilişkin haber akışını takiben çift taraflı sert hareketler meydana geldi. Teknoloji ağırlığı yüksek Güney Kore'de Kospi endeksinde yüzde 7 düzeylerinde sert düşüş ve yükselişler yaşandı.
Geçen hafta Japonya'da Tokyo enflasyonu yüzde 1,7 ile beklentilerin üzerinde gerçekleşti.
Söz konusu veri Japonya Merkez Bankası'nın (BoJ) sıkı duruşunu sürdüreceğine dair öngörüleri perçinlerken, para piyasalarındaki fiyatlamalarda bankanın yıl sonuna kadar bir faiz artışı yapacağına kesin gözüyle bakılıyor.
Dolar/yen paritesi 161,95'e çıkarak son 40 yılın en yüksek seviyesini görmesinin ardından ülke ekonomi yönetiminin kura müdahale edebileceği beklentileriyle paritedeki yükseliş yavaşladı.
Öte yandan Japonya Merkez Bankası'nın (BoJ) son para politikası toplantısının tutanakları yayımlandı. Tutanaklarda üyelerin bir kısmının daha fazla faiz artırımı yapılması yönünde görüş bildirdiği ortaya konuldu.
Söz konusu gelişmelerle haftalık bazda, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,55, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 7,08, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 5,24 ve Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 2,65 düştü.
Gelecek hafta pazartesi Japonya'da perakende satışlar, salı Japonya'da işsizlik oranı, sanayi üretimi, çarşamba Çin'de imalat sanayi PMI, cuma hizmet sektörü PMI verileri takip edilecek.
Yurt içinde geçen hafta satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi haftalık bazda yüzde 3,13 düşüşle 14.274,02 puandan kapandı. Gelecek hafta haziran ayına ilişkin enflasyon verileri yakından takip edilecek.
Öte yandan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS) 25. Yıllık Konferansı'nda "Bölünmüş Bir Küresel Ekonomide Para Politikası" başlıklı bir sunum gerçekleştirdi.
Karahan, BIS'in yıllık konferansında 2012'den bu yana sunum yapan ilk TCMB Başkanı oldu.
TCMB Başkanı Karahan, sunumunda, bölünmüş bir küresel ekonomide iletişimin neden daha önemli hale geldiğini ele alırken, merkez bankası iletişimi ile metin, video ve yüz yüze iletişim gibi formatların beklentiler üzerindeki etkisini değerlendirdi.
Beklentilerin para politikası aktarımı açısından daha önemli hale geldiğini, iletişimin ise beklentileri ve ekonomik davranışı etkilediğini aktaran Karahan, etkili iletişimin güvenilir, dikkat çekici ve erişilebilir olması gerektiğini vurguladı.
Dolar/TL, haftayı önceki haftalık kapanışın yüzde 0,4 üzerinde 46,6210'dan tamamladı.
Gelecek hafta yurt içinde salı işsizlik oranı, dış ticaret dengesi, çarşamba İTO İstanbul TÜFE, cuma enflasyon verileri takip edilecek.
Yorumlar
Yorum yapabilmek için giriş yap veya üye ol