Prof. Dr. Adnan Boyacı: Yapay Zeka Öğretmenin Yerini Alamaz

Prof. Dr. Adnan Boyacı, Eskişehir’de organize edilen "Okula Veriyle Bakmak" etkinliğinde öğrenci ve akademisyenlerle bir araya geldi. Bu buluşmada, küresel çapta yaşanan öğrenme krizi karşısında eğitimin en kritik stratejik aktörlerinin öğretmenler ve okul yöneticileri olduğunu net bir şekilde vurguladı.

Eğitim Reformu Girişimi (ERG) ve Öğretmen Ağı iş birliğiyle Eskişehir’de gerçekleştirilen toplu etkinlik kapsamında, 2 Ekim Cuma günü Anadolu Üniversitesi Öğrenci Merkezi Yunus Emre Salonu’nda "Okula Veriyle Bakmak" başlığıyla bir program düzenlendi. Bu etkinlikte akademisyenler, İl Milli Eğitim Müdürlüğü temsilcileri, okul yöneticileri, öğretmenler ve eğitim fakültesi öğrencileri yoğun ilgi gösterdi. Konuşmacı Prof. Dr. Adnan Boyacı, ERG’nin eğitim izleme yaklaşımını paylaştı. Programda, dünyanın ve Türkiye’nin eğitimdeki mevcut durumu, aile sosyolojisindeki değişimler, okulların işlevlerindeki dönüşümler, eğitimde yerli ve milli bir model ihtiyacı ile gelişen yapay zeka teknolojilerinin eğitime etkileri üzerine detaylı değerlendirmeler yaptı.

Dünyada genel bir öğrenme krizi yaşandığı tespit edildi.

Zamanın dinamikleriyle birlikte eğitimin ve okulun tanımının yeniden şekillendiğini belirten Prof. Dr. Adnan Boyacı, bu durumu öne çıkardı. 2017 yılında Dünya Bankası, "Krizdeki Öğrenme" başlıklı bir rapor yayımlamıştı. O günden bu yana bu eğilimin devam ettiğini ifade etti. Bu durumun sadece Türkiye’ye özgü olmadığını, gelişmiş ve gelişmekte olan tüm ülkelerde geçerli olan genel bir öğrenme krizi olduğunu dile getirdi. Boyacı, günümüzde mesleğe yeni başlayacak kişilerin kendi dönemlerindeki öğrencileri, öğretmenleri ve velileri bulmakta zorlanacaklarını belirtti. Sosyolojik yapılar, alışkanlıklar ve tüketim biçimleri değişti. Veli ile çocuk arasındaki etkileşim biçimi de köklü bir dönüşüm geçirdi. Aile, dünya genelinde yıpranan ve çözülen bir kurum haline geldiği için değer eğitimi, ailenin temel işlevleri arasında gerileme gösterdi. Bu değişimler öğretmenler üzerinde daha önce hiç tanımlanamamış, büyük bir yük oluşturdu.

"En gelişmiş teknolojiyi bile getirseniz, her şey öğretmenin adanmışlığı, algısı ve bağlılığı ile sınıfa yansır."

Okul binalarının ve müfredatların yenilenmesinin tek başına yeterli olmayacağını ifade eden Prof. Dr. Boyacı, bu noktayı vurguladı. Dünyanın en modern okul mimarisini inşa edebileceğimiz, okullara en ileri teknolojileri ve yapay zekayı entegre edebileceğimiz ve en iyi müfredatı hazırlayabileceğimiz gerçeğini kabul etti. Ancak bu unsurların tamamının, okul kapısında bulunan öğretmenin ilgisi, algısı, özverisi ve bağlılığı kadar sınıfa yansıdığını kaydetti. Eğitimin temel stratejik aktörlerinin öğretmenler ve okul müdürleri olduğunu belirten Boyacı, eğitimin girdisi, süreçleri ve çıktısının insana ait olduğunu söyledi. Yani giren öğrenci, işleyen öğretmen ve çıkan eğitilmiş insandır. Gerçek anlamda bir eğitim reformu gerçekleştirmek isteniyorsa, yaklaşımın merkezine mutlaka öğretmeni ve okul müdürünü koymak gerekir.

"Siyasetçiler değil, bu ülkenin muallimleri medeniyeti inşa etti."

Türkiye’nin eğitim birikimine ve öğretmenlerin bu alandaki rolüne dikkat çeken Boyacı, Cumhuriyet’in kuruluşundan bugüne uzanan süreci büyük bir başarı hikayesi olarak değerlendirdi. Bu medeniyet iddiasının taşıyıcılarının siyasetçiler ya da bürokratlar olmadığını belirtti. Boyacı, bu ülkenin medeniyetini kuranların öğretmenler, yazarlar ve akademisyenler olduğunu söyledi. Eğitimi, anayasa gibi toplumsal bir mutabakat üzerine inşa edilmiş milli bir eser olarak tanımladı. Binlerce yıllık tarihi kodlarımızın bulunduğunu ifade etti. Batı’dan alınan konfeksiyon modellerinin Türkiye’nin ölçülerine uymadığını belirten Boyacı, geleneği modern anlamda yeniden kuran bir terzi işi gibi, yeni telif modelleri geliştirmek gerektiğini savundu.

"Yapay zeka, öğretmenin yerini asla alamayacak."

Yapay zeka tartışmalarına açıklık getiren Prof. Dr. Adnan Boyacı, öğrenme sürecinin doğasının duygusal, sosyal ve kültürel bir yapıya sahip olduğunu vurguladı. Son olarak, öğrenmenin bu boyutları nedeniyle yapay zekanın kişiselleştirilmiş öğretimde destek sağlayabileceğini kabul etmekle birlikte, insan ile öğrenci arasındaki o duygusal ve sosyal bağı kuramayacağını ifade etti. Boyacı’ya göre, yapay zeka bir öğretmenin gibi öğrencinin bireysel ve kültürel ihtiyaçlarını kavrayamaz. Bu sebeple yapay zeka, öğretmenin konumunu hiçbir zaman ikame edemeyecektir. Mesleğinde tükenmişlik yaşamamak ve başarılı olmak isteyen geleceğin öğretmenlerinin en temel niteliğinin sürekli öğrenen ve kendilerini sürekli dönüştüren bireyler olması gerektiğini sözlerine ekledi.