Kültürel mirasın korunmasında teknoloji kullanımı, Manisa bölgesinde yeni bir dönemin başlangıcını işaret ediyor. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Sardes Antik Kenti sahasında Havadan İzleme ve Güvenlik Merkezi'nin açılış törenine başkanlık etti.
Bakan Ersoy, hem Sardes Antik Kenti hem de Bintepe Lidya Tümülüsleri için kurulan Havadan İzleme ve Güvenlik Merkezi'nin açılışını gerçekleştirdi.
Bu merkez, yaklaşık 75 kilometrekarelik geniş bir alanı kapsıyor ve bu alanda 120'den fazla anıt mezarı bulunmaktadır. Bintepeler, Lidya Kralı Alyattes'in anıt mezarının da yer aldığı bir bölgedir ve bu alan, uzun menzilli ve gece görüş yeteneğine sahip yüksek kapasiteli insansız hava araçları (drone'lar) aracılığıyla havadan sürekli izlenebilecek durumda.
Ersoy, kültür varlıklarının kaçakçılığıyla mücadele stratejisinin üç temel direk üzerine inşa edildiğini belirtti: 'önleme, uluslararası iş birliği ve iade'. Bakan Ersoy, bu çerçevede, 2002 yılından bu yana 13 bin 474 kültür varlığının Türkiye sınırlarına getirilmiş olduğunu ve bu toplamın 9 bin 159 tanesinin son sekiz yıl içinde ülkeye kazandırıldığını aktardı.
Açılış sırasında yaptığı konuşmada, yurt dışına kaçırılan kültürel eserlerin geri kazanılmasının önemli bir başarı olduğunu ifade etti. Ancak temel hedefin, eserlerin ait oldukları coğrafyalardan kesinlikle ayrılmamasını sağlamak olduğunu vurguladı. Ersoy bu yaklaşımını şu sözlerle somutlaştırdı:
"Bir kültür varlığını yıllarca süren bir mücadele sonucunda geri getirmek büyük bir başarıdır. Asıl hedefimiz, o eserin ait olduğu topraklardan hiçbir şekilde kopmamasını garanti altına almaktır."
Bintepeler bölgesinin havadan izlenmesi planlanan 75 kilometrekarelik alanı hakkında detay verdi. Bu coğrafyada Lidya Kralı Alyattes'in anıt mezarının da bulunduğu Bintepeler, 120'den fazla anıt mezarı barındırıyor.
Bakan Ersoy, Sardes Antik Kenti ile Bintepeler Lidya Tümülüsleri'nin 2025 yılında UNESCO Dünya Miras Listesi'ne dahil edilmesinin, bu mirasın evrensel değerini uluslararası düzeyde resmi olarak tescillediğini ifade etti.
Geçmişte bazı tümülüslerin kaçak kazılar sonucu iş makineleriyle tahrip edildiği gerçeğini hatırlatan Ersoy, böylesine geniş bir coğrafyada tehdidin mümkün olduğunca erken fark edilmesi, caydırılması ve engellenmesi gerektiğini dile getirdi.
Bu bağlamda, yüksek kapasiteli dronların gece gündüz kesintisiz takip yapacağı sistemin önemine dikkat çekti.
Bakan Ersoy, Bintepeler'e hakim konumdaki Karnıyarık Tepe yakınında bulunan eski bir kazı evinin modern bir Havadan İzleme ve Güvenlik Merkezi'ne dönüştürüldüğünü duyurdu.
Merkezin donanım detaylarını açıklarken, uzun menzilli ve gece görüş özellikli iki insansız hava aracı sistemiyle donatıldığını belirtti. Ayrıca, kapsama alanını güçlendirmek amacıyla üç farklı anten sistemi kurduklarını ve merkezi izleme sistemlerinin büyük ekranlarla desteklendiğini, çevredeki güvenlik kameralarının da aktif hale getirildiğini söyledi.
Ersoy, merkezde vardiyalı olarak görev yapacak güvenlik personelinin İHA pilotluğu eğitimlerini başarıyla tamamladığını aktardı. Havadan izleme sırasında herhangi bir şüpheli hareket veya kaçak kazı girişimi tespit edildiğinde, bu bilgilerin derhal Jandarma birimleriyle paylaşıldığını ve gerekli müdahalenin yapıldığını kaydetti.
Sistemin temel amacını net bir şekilde ifade eden Ersoy, "Biz, teknolojiyi, kaçak kazı girişimlerini mümkün olan en erken aşamada tespit etmek, caydırmak ve önlemek amacıyla kullanıyoruz" şeklinde konuştu.
Bakan Ersoy, pilot uygulamalarla toplanan verilerin, gelecekteki koruma politikalarının oluşturulmasında ve ihtiyaç duyulan ek tedbirlerin geliştirilmesinde kullanılacağını ifade etti.
Kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadelede uygulanan üç temel yapı taşını tekrar hatırlattı.
Türkiye'nin kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadele yaklaşımını ayrıntılı olarak şu şekilde açıkladı:
"Bizler, kültürel mirasın korunması sürecinde yaklaşımımızı üç temel unsur üzerine kuruyoruz: Önleme, Uluslararası İş birliği ve İade."
<Ersoy, Bintepeler'de uygulanan sistemin, bu üçlü stratejinin ilk aşaması olan önleyici korumanın güçlü ve somut bir örneği olduğunu vurguladı. Bakan Ersoy, 75 kilometrekarelik alanı ve yüzü aşkın tümülüsü geleneksel yöntemlerle sürekli gözetim altında tutmanın pratik olmadığını belirterek, bu nedenle teknolojinin kültürel mirasın korunmasına hizmet ettiğini belirtti.
<Uluslararası iş birliği ayağı hakkında bilgi verirken, mücadelenin ikinci aşamasını oluşturduğunu ifade etti. Bu kapsamda UNESCO, INTERPOL, Dünya Gümrük Örgütü ve Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi gibi küresel kuruluşlarla yakın işbirliği içinde çalıştıklarını dile getirdi.
<Ersoy, ABD ile 2021 yılında imzalanan ve kültür varlıklarına yönelik ithalat kısıtlamalarını düzenleyen Mutabakat Zaptı'nın, 2026 yılında yeni bir beş yıllık dönem için uzatıldığını duyurdu.
<Manhattan Bölge Savcılığı ve Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi HSI ile yürütülen soruşturmalar ve adli süreçlerin de kültür varlıklarının Türkiye'ye geri dönüşünde kritik sonuçlar doğurduğunu söyledi.
<Bu kapsamda, 13 bin 474 kültür varlığının Türkiye'ye döndüğünü vurguladı. Ersoy, bu eserlerin içinde 9 bin 159 tanesinin yalnızca son sekiz yıl içinde ülkeye kazandırıldığını detaylandırdı.
<Boubon Antik Kenti'nden çıkarılan ve Marcus Aurelius heykelini de içeren bronz imparator heykellerinin, uzun süren araştırmalar ve uluslararası ortaklıklar sayesinde Anadolu'ya geri döndüğünü belirtti.
<İngiltere'den getirilen Eros başının Sidamara Lahdi ile yeniden bir araya geldiğini ve ABD'den iadesi sağlanan Zeugma mozaik panosunun, daha önce getirilen 12 parçayla birleştiğini aktardı.
<Bakan Ersoy, Türkiye'ye kazandırılan diğer eserleri sıraladı. Bunlar arasında ABD ve Danimarka'dan Düver kökenli mimari levhalar, İsviçre'den Urartu dönemine ait bronz eserler, Yunanistan'dan Anadolu kökenli sikkeler, Hollanda'dan Şile Bozgoca Camii kitabı ve İngiltere ile İspanya'dan İznik çinileri bulunmaktadır.
<Manisa'ya özgü eserlerin de kendi topraklarına döndüğünü ifade etti.
<Manisa'dan yasa dışı yollarla çıkarılan yaklaşık 2 bin 700 yıllık altın kolyenin Boston Güzel Sanatlar Müzesi'nden, Lidya Dönemi'ne ait bronz klinenin ise bilimsel incelemelerden sonra Getty Müzesi'nden geri getirildiğini açıkladı.
<Manisa Müzesinde açılan ‘Kaçış Yok’ sergisinin, kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadeledeki farklı dönemlerden örnekleri bir araya getirdiğini belirtti.
<ABD'de satışa çıkarıldığı tespit edilen 10 Lidya mezarı ve adak stelinin, Bakanlığın uzun süren takibi ve FBI ile Vaşington Emniyet Müşavirliği arasındaki işbirliği sonucunda 2014 yılında Türkiye'ye getirildiğini belirtti.
<Bakan Ersoy, Bintepeler'in geleceği hakkında net bir ifade kullandı: "Bintepeler'i bundan sonra gökyüzünden de koruyacağız."
<Teknolojinin tek başına yeterli olmadığını belirten Ersoy, Bintepeler'in korunmasında yerel halkın sahiplenmesinin büyük önem taşıdığını dile getirdi. Ersoy, Bintepeler'de geliştirilen bu modelin, geniş coğrafyalardaki diğer arkeolojik alanların korunması sürecinde de değerli bir tecrübe sağlayacağını ekledi.
<Projenin hayata geçirilmesinde Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Manisa Valiliği, Jandarma teşkilatı, yerel yönetimler ve Sardis Kazı Başkanı Prof. Nicholas Cahill ile Sardis Kazı Ekibine teşekkürlerini iletti.
<Ersoy, konuşmasını, "Binlerce yıldır bu toprakların hafızasını taşıyan Bintepeler'i, bundan sonra gökyüzünden de koruyacağız" sözleriyle sonlandırdı.
Yorumlar
Yorum yapabilmek için giriş yap veya üye ol