Merkez Bankası Başkanı Karahan: Enflasyon Gerilemesi Birçok Alt Grupta Gözleniyor

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı Dr. Fatih Karahan, enflasyonun geleceğine dair değerlendirmelerde bulundu. Karahan, 2026 yılı enflasyon seyrinde enerji fiyatlarının öne çıkacağını öngördü. Ayrıca, yıllık enflasyondaki düşüşün çeşitli alt gruplarda da tespit edildiğini dile getirdi. Eylül ayı verilerine bakıldığında, savaşın olumsuz etkilerinin belirgin olduğu enerji grubu hariç tüm kategorilerde, yıllık enflasyon geçen yıla kıyasla gerileme gösterdi.

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı Dr. Fatih Karahan, İstanbul Finans Merkezi (İFM) Ziraat Bankası Salonu’nda düzenlenen ‘Yatırımın Yeni Odağı: Geleceğe Değer Üretmek Zirvesi’ne katıldı. Bu zirve kapsamında, Türkiye’nin küresel dönüşümdeki konumu, gelecekteki yatırım fırsatları ve geleceğe değer üretme odaklı yatırım yaklaşımları konuları detaylıca ele alındı.

"Jeopolitik gelişmelerin etkisiyle, özellikle enerji fiyatları başta olmak üzere arz yönlü baskılar dezenflasyon sürecini bu yıl yavaşlattı," şeklinde konuştu.

Zirvede yaptığı açıklamalar sırasında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı Dr. Fatih Karahan, yakın zamanda yaşanan enflasyon gelişmelerinin dezenflasyon sürecinde önemli bir ilerleme kaydettiğini belirtti. Başkan Karahan, 2024 yılının Mayıs ayında yüzde 75,5 seviyesine yükselen enflasyon oranının, uygulanan politikaların etkisiyle önemli ölçüde azaldığını ifade etti. Karahan, bu durumu açıklarken, "Jeopolitik gelişmelerin, enerji maliyetleri başta olmak üzere arz yönlü baskılar yaratarak dezenflasyon sürecini bu yıl yavaşlattığını kaydettim. Bu durumun bir sonucu olarak, yıllık enflasyondaki gerileme hızı düşüş gösterdi. Ancak, enflasyon görünümünü sınırlamak amacıyla uyguladığımız politika setinin etkileri sayesinde yıllık enflasyon, Nisan ayındaki yüzde 32,4 seviyesinden 2,6 puan gerileyerek Eylül ayı itibarıyla yüzde 29,7 seviyesinde gerçekleşti. Bu veriler, enflasyonun genel eğiliminin yavaşladığını gösteriyor. Yıllık enflasyon, son on iki aylık dönemdeki fiyat değişimlerinin toplamını içerir. Bu nedenle, enflasyonun kısa vadeli seyrini doğru anlamak ve yönünü belirlemek için ana eğilim göstergelerine odaklanıyoruz," diye ekledi.

"Yıllık enflasyondaki düşüşün birçok farklı alt grupta da gözlemlendiğini tespit ettik," diye ekledi Karahan.

Başkan Karahan, savaşın etkilerinin belirginleştiği Mart ile Haziran ayları arasındaki üç aylık ortalamaların ana eğilimde yükselişe işaret ettiğini ifade etti. Temmuz ayından itibaren ise ana eğilimde bir gerileme gözlemlendi. Yıllık bazda bakıldığında, savaş döneminde yüzde 30’ların üzerine çıkan ana eğilim, Eylül ayı itibarıyla yüzde 23,7 seviyesine geriledi. Bu yüzde 23,7 seviyesi, mevcut yıllık enflasyonun yaklaşık altı puan altında seyrediyor. Ana eğilimin yıllık enflasyonun altında kalması, arz yönlü baskılar hafiflese bile dezenflasyonun önümüzdeki dönemlerde hızlanarak devam edeceğine işaret ediyor. Bu durumu, sıkı para politikası duruşumuzun talep ve fiyatlama davranışları üzerindeki etkileri bağlamında değerlendiriyoruz. 2026 yılında enerji fiyatlarının enflasyon üzerindeki etkisinin belirgin olacağını öngörüyoruz. Yıllık enflasyondaki gerilemenin geniş bir yelpazede görüldüğünü ve Eylül ayı itibarıyla enerji grubu dışındaki tüm gruplarda yıllık enflasyonun geçen yıla kıyasla gerilediğini vurguladı.

"Dezenflasyon sürecindeki ivme kaybının temel kaynağının, büyük ölçüde jeopolitik gelişmelerin enerji fiyatları üzerindeki etkileri olduğunu düşünüyoruz," diye konuştu.

Ana eğilimin önemli bir bileşeni olan hizmet sektöründe, yıllık enflasyon geçen yıla kıyasla yedi puan düşüşle yüzde 37,7 seviyesine gerilediğini vurgulayan Karahan, gıda ve alkolsüz içecekler grubunda da dezenflasyon sürecindeki yavaşlamada etkili olan bir gösterge sundu. Bu grupta yıllık enflasyon, geçen yılki yüzde 36,1 seviyesinden yüzde 27,6 seviyesine geriledi. Geçtiğimiz yıl olumsuz hava koşullarından etkilenen tarımsal üretimin toparlanması, bu durumu desteklediğini belirtti. Temel mallar kategorisinde ise yıllık enflasyon yüzde 19,9’dan yüzde 15,9’a geriledi. Jeopolitik gelişmelerden kaynaklanan maliyet artışlarına rağmen temel mal enflasyonunun bu denli ılımlı seyretmesi, zayıf talep koşullarının maliyetleri fiyatlara yansıtma yeteneğini sınırladığını gösteriyor. Buna karşın enerji grubunda yıllık fiyat artışı yüzde 46,1 olarak gerçekleşti ve bu oran geçen yılın on bir puan üzerinde kaldı. Bu veriler ışığında, bu yılki dezenflasyon ivme kaybının esas olarak jeopolitik gelişmelerin enerji fiyatları üzerindeki etkilerinden kaynaklandığını değerlendiriyoruz.

"Enerji ve enerji dışı emtia fiyatlarında yukarı yönlü risklerin devam ettiğini belirtmek gerekiyor," diye konuştu.

Başkan Karahan, konuşmasını sürdürerek ek bilgiler paylaştı.

"Hizmet grubu alt kalemlerinde ayrışmalar gözlemleniyor. Talep şartlarına duyarlılık, geçmiş enflasyona endeksleme eğilimi ve jeopolitik olaylardan etkilenme derecesi farklılaştığı için hizmet alt kalemleri farklı dinamikler sergiliyor. Bu nedenle hizmet enflasyonuna daha detaylı bakmamız gerekiyor. Uzun süredir hizmet enflasyonunu belirgin şekilde yukarı çeken aylık kira artışları, son aylarda kayda değer ölçüde yavaşlayarak hizmet grubu genelinin altına indi. Bu gelişme, kira kaleminden kaynaklanan enflasyonun gücünü kaybettiğini gösteriyor. Katılığın önemli bir etken olduğu eğitim hizmetleri, bir önceki yıla kıyasla yavaşlarken, Eylül ayındaki artışlar sayesinde öngörümüzün üzerinde bir seyir izledi. Öte yandan, artan enerji fiyatlarının dolaylı etkileri, ulaştırma hizmetlerinde yıllık enflasyonu yüzde 44 ile bir önceki yılın seviyesinin üzerinde tuttu. Haberleşme hizmetleri enflasyonu da geçen yıla göre belirgin şekilde yükseldi; geçen yıl bu dönemde yüzde 24 olan yıllık enflasyon, şu anda yüzde 44 seviyesine ulaştı. Bu göstergeler, iç talepteki zayıf seyri teyit ediyor. Önümüzdeki dönemde enflasyonun seyrinde, başta enerji fiyatları olmak üzere arz yönlü gelişmeler, talep şartları ve beklentilerin gidişatı belirleyici olacak. Enerji ve enerji dışı emtia fiyatlarında yukarı yönlü riskler devam ediyor. Bu nedenle, iç talep şartlarının dezenflasyon sürecine sağlayacağı destek kritik önem taşıyor. Yılın ilk yarısına ait milli gelir verileri ve üçüncü çeyreğe ait göstergeler, iç talebin zayıf bir seyir izlediğini gösteriyor. Altın hariç bakıldığında, Temmuz ayı itibarıyla üçüncü çeyrekte perakende satışların büyümesinin yavaşladığını gözlemliyoruz. Kart harcamalarındaki çeyreklik artışın sınırlı kalması da talepteki yavaşlamayı teyit ediyor."

Programa, Cumhurbaşkanlığı Yatırım ve Finans Ofisi Başkanı Ahmet Burak Dağlıoğlu, Türkiye Varlık Fonu Genel Müdürü Salim Arda Ermut ve çok sayıda ilgili davetli katıldı.