Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Alpaslan: Tüketici Haklarını Koruyan Hukuki Çerçeve Oluşturuluyor

Yabancı dijital konaklama platformlarının faaliyetlerini düzenleyen kanun teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonu tarafından kabul edildi. Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Nadir Alpaslan, bu teklifle, tüketicilerin haklarını güvence altına almayı, kayıtlı işletmeleri denetlemeyi ve piyasadaki haksız rekabet durumlarını bertaraf etmeyi amaçlayan hukuki bir çerçeve oluşturulduğunu belirtti.

Booking, Expedia ve Airbnb gibi uluslararası dijital platformlara yönelik getirilen düzenlemeler kapsamında, izin belgesi alma, Türkiye'de temsilci atama, turizm payı ödeme ve dijital vergi yükümlülüğü gibi zorunluluklar getiren Yabancı Dijital Konaklama Platformları Kanunu Teklifi, TBMM Komisyonu'nda onaylandı. Genel Kurul'da görüşülmesi beklenen bu düzenlemenin, kabul edilmesi durumunda 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girmesi planlanıyor. Teklifin detaylarına göre, yurt içi kaynaklı satışlarda komisyona yüzde 17 oranında bir üst sınır belirlenmesi öngörülüyor.

Dijital mecralar aracılığıyla gerçekleşen konaklama rezervasyonlarında, hizmet sunan otellerin, konaklama hizmetine ilişkin Katma Değer Vergisi (KDV) ve stopajı beyan etme ve ödeme yükümlülüğü üstlenecekleri düzenleniyor. Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Nadir Alpaslan, bu düzenleme ile "Tüketicinin hakkını koruyan, kayıtlı işletmeleri gözeten ve haksız rekabeti önlemeyi hedefleyen bir hukuki çerçeve oluşturuyoruz" ifadelerini kullandı.

Yabancı dijital konaklama platformlarının Türkiye'deki işleyişini düzenleyecek olan kanun teklifi, TBMM Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonunda onaylandı. Teklifin bir sonraki aşamasında TBMM Genel Kurulu'nda ele alınması bekleniyor.

Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Nadir Alpaslan, bu düzenlemeyle uluslararası platformların hukuki ve mali sorumluluklarının net bir şekilde tanımlandığını vurguladı. Amaç, tüketici haklarını koruyan ve kamu denetimini güçlendiren sağlam bir yapı tesis etmek olarak belirlendi.

Düzenlemelerin detayları hakkında yaptığı değerlendirmelerde konuşan Alpaslan, yabancı platformların faaliyetlerinin denetim mekanizmalarına tabi tutulacağını söyledi. Uluslararası platformların Türkiye'deki tüketicilere sunduğu hizmet alanları ve sorumlulukları belirlenirken, kurallara aykırı hareket etmeleri durumunda uygulanacak yaptırımların da netleştirildiğini ekledi.

Turizmin tanıtım faaliyetlerine katkı sağlayacak mekanizmaların da bu düzenleme dahilinde ele alındığı ifade edildi.

Bakan Yardımcısı Alpaslan, teklifin mali yükümlülüklerine dair bazı hususları kaydetti ve bunları paylaştı.

"Teklifin yasalaşmasıyla birlikte bu platformların vergi yükümlülüklerini yerine getirmesi, gerekli izin belgesi bedelini ödemesi ve turizm payı vermesi bekleniyor. Ülkemiz turizminden gelir elde eden bu kuruluşların, ülkenin tanıtımına pozitif katkı sağlaması kural çerçevesinde şart koşuluyor."

Teklif, platformlardan turizm payı toplamak amacıyla 7183 sayılı Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı Hakkında Kanun'da değişiklik yapılmasını da içeriyor. Ayrıca, yurt içinden yurt içine yapılan satışlarda platformların alacağı komisyona yüzde 17 oranında bir üst sınır konulması planlanıyor. Teklifin yürürlüğe girmesi halinde, bu satışlarda komisyonun, hizmetin vergiler düşüldükten sonraki bedelinin yüzde 17'sini aşamayacağı öngörülüyor. Alpaslan, dijital platformlar üzerinden yapılan konaklama rezervasyonları için, konaklama hizmetine ait KDV ve stopaj beyan ve ödeme sorumluluğunun hizmeti sunan otelde olacağını söyledi.

Platformların faaliyet gösterebileceği sınırları belirleyen hükümler de teklifte yer aldı.

Düzenlemeye göre yabancı platformların doğrudan satış yapabileceği alanlar netleştirildi. Bu kapsamda platformlar yalnızca turizm belgeli konaklama tesisleri, turizm amaçlı kiralama izni bulunan konutlar ve uçak bileti satışlarını doğrudan gerçekleştirebilecek. Münhasıran seyahat acentalığı kapsamındaki diğer hizmetlerin sunumu ise 1618 sayılı Kanun uyarınca yetkili seyahat acentaları aracılığıyla sağlanacak. Araç kiralama işlemleri ise Ticaret Bakanlığı'ndan yetki alan işletmeler üzerinden yürütülecek. Alpaslan, platformların hangi hizmeti, hangi şartlarla sunabileceğini teklifte açıkça belirlediklerini belirterek, münhasıran seyahat acentalığı kapsamındaki diğer hizmetlerin yetkili acentalar üzerinden sunulmasını zorunlu kıldıklarını ifade etti. Bu alanlarda hizmet sunumu, Türkiye'de yetkilendirilmiş işletmelere bağlı olacak.

Yabancı dijital konaklama platformlarının faaliyet gösterebilmesi için Kültür ve Turizm Bakanlığı'ndan iki yıllık süreli bir izin belgesi alması şart koşuluyor. Bu izin belgesi için belirlenen bedel 5 milyon Türk Lirası olarak belirlendi. Bu bedelin her yıl yeniden değerleme oranında artırılması öngörülüyor. İzin başvurularında yerine getirilmesi gereken koşullar arasında dijital hizmet vergisi mükellefiyetinin sağlanması, vergi borcu olmaması, Türkiye'de bir temsilci atanması, Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi (UETS) adresinin sisteme bildirilmesi ve izin belgesi bedelinin ödenmesi yer alıyor.

Temsilci atama ve elektronik tebligat zorunluluğuna dikkat çeken Alpaslan, platformların ülkemizdeki faaliyetleri için ulaşılabilir ve resmi tebligat yapabilecek bir muhatabın bulunmasını şart koştuğunu belirtti. Bu düzenleme ile Türkiye'de tüketiciye hizmet sunmanın getirdiği hukuki sorumluluklar açıkça ortaya konuluyor.

Platformların faaliyet gösterdiği tüm uyuşmazlıklarda Türk hukukunun uygulanması ve bu davalarda Türk mahkemelerinin yetkili olacağı öngörülüyor. Alpaslan, vatandaşların satın aldıkları hizmetlerle ilgili hak arama süreçlerinin hukuki temelini netleştirdiklerini değerlendirdi. Düzenleme çerçevesinde, bu faaliyetlerden doğacak anlaşmazlıklarda Türk hukuku uygulanacak ve yetkili mahkemeler Türk mahkemeleri olacak. Bu yaklaşım, tüketiciler için temel güvencelerden biri oluşturuyor.

Kurallara uymayan platformlara yönelik yaptırımların da planlandığı belirtildi.

Teklifte, yükümlülüklere aykırı hareket eden platformlara karşı idari para cezaları ve erişimin engellenmesi gibi yaptırımların öngörüldüğü ifade edildi. Genel Kurul'da kabul edilip yürürlüğe giren bu düzenleme kapsamında, halihazırda Türkiye'de faaliyet gösteren yabancı dijital konaklama platformlarının, yürürlük tarihinden itibaren üç ay içinde izin belgesi almak üzere Bakanlığa başvurması gerekiyor. Başvuru yapmayan veya başvurusu reddedilen platformlar için erişimin engellenmesi hükümleri devreye girecek. Kanunun uygulanmasına yönelik gerekli alt mevzuat ise Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından hazırlanacak.

Bakan Yardımcısı Alpaslan, teklifin temel yaklaşımını şu sözlerle özetledi.

"Türkiye'de tüketicilere hizmet sunan herhangi bir platformun faaliyet alanı, muhatabı, mali sorumlulukları ve tabi olduğu denetim mekanizmaları açıkça tanımlanmalı. Bu teklifle dijital turizm hizmetlerini izin, kayıt ve denetim esaslarına dayandırıyoruz. Amacımız, hem tüketicilerimizin haklarını koruyan hem de sektörün kurallı bir işleyiş içinde ilerlemesini sağlayan bir yapı kurmak."