Kahramanmaraş’ın Elbistan ilçesinde, su kaynaklarının kıt olduğu kırsal bir bölgede susuz tarım modeliyle 500 kayısı ağacı dikilerek başlatılan çalışma, olumlu sonuçlar verdi. 17 yaşındaki Robert Lisesi öğrencisi tarafından geliştirilen bu bilimsel proje, iklim değişikliği konularında çeşitli yarışmalarda başarılı oldu. Türkiye genelindeki Lise Öğrencileri İklim Değişikliği Proje Yarışması’nda birincilik elde ederken, Amerika’da yapılan bir yarışmada ise 950 proje arasında gümüş madalya kazandı.
Elbistan ilçesi Yalıntaş Mahallesi’nde yaşayan Bahçivan ailesi, kayısı yetiştiriciliğine odaklanarak bir proje gerçekleştirdi. Aile üyelerinden 17 yaşındaki Ayşe Umay Bahçıvan, 2 bin rakımda sulama gereksinimi olmadan Malatya kayısısı üretimi üzerine araştırmalar yürüttü. Termik santralden elde edilen leonardit gübresi, ağaçların ve toprağın su ihtiyacını karşılamak üzere kullanıldı. Beş yıl önce başlatılan bu çalışmada, 500 kayısı ağacının gelişmesiyle bölgede kayısı hasadı yapılmaya başladı.
Proje, özellikle su imkanları sınırlı olan kırsal alanlarda susuz tarımı ön plana çıkardı. Leonardit gübresinin kullanımıyla kayısı ağaçlarının yetiştirildiği bu çalışma, tarımda su tüketimini azaltma ve iklim değişikliği ile mücadele konularında geliştirilen bir projenin parçası olarak yürütüldü.
Yaklaşık 70 yıldır kullanılmayan bir arazide, 500 kayısı ağacı ile başlayan proje, zamanla meyve veren ağaçların bulunduğu bir alana dönüştü. Proje fikri geliştirilirken aile üyeleri görev dağılımı yaparak plan oluşturdu. Çalışmaya, anne ve baba ile birlikte amca ve dede de destek verdi. Arazinin diğer mirasçıları da katılarak toplamda 10 bin ağaç kapasitesine ulaşıldı.
‘Amerika’da 950 proje arasında gümüş derece’
Ayşe Umay Bahçıvan, yurtiçi ve yurtdışındaki üniversitelerden aldığı staj ve araştırma destekleriyle projeyi akademik bir makale haline getirdi ve çeşitli yarışmalara taşıdı. Amerika’da Terra Science tarafından düzenlenen iklim ve çevre odaklı yarışmada, 950 proje arasında gümüş derece elde etti.
Proje, Türkiye’de Lise Öğrencileri İklim Değişikliği Proje Yarışması'nda birinci oldu. Proje ekibi, 30 Eylül’de Şanlıurfa’da düzenlenecek TEKNOFEST etkinliğine katılacak. Proje İngiltere’de benzer bir yarışmada bronz madalya alırken, Kasım ayında Hong Kong’daki ekonomi odaklı bir yarışmada girişimcilik projesi olarak finalde yarışacak.
Ayşe Umay Bahçivan, geçmişte bölgeye kayısı ağacı diktiklerini ancak meyve vermediğini, ardından boş arazilerde denemeler yaptıklarını belirtti. “500 fidanla susuz tarıma başladık ve ağaçların verimine uygun su kaynakları yok. Leonardit gübresiyle toprağın su tutma kapasitesi artıyor, etraftaki nem daha iyi emiliyor. Bu yıl 4 ton yaş meyve hasadı yaptık, bu yaklaşık 1 ton kuru meyveye denk geliyor. Avrupa Birliği’ne daha az kimyasal içeren kuru kayısı satmak istiyoruz. Ayrıca Uzak Doğu’ya da açılmayı planlıyoruz. 1950 rakımda daha önce böyle bir üretim yapılmamıştı. Pes etmemek ve araştırmak gerekiyor. Şu an 10 bin ağaç ve 4-5 aile ile büyük bir projeye dönüştü,” dedi.
“Önümüzdeki yıl daha fazla verim bekliyoruz”
Araştırmalar üzerine Umay’ın babası Mehmet Bahçivan, arazinin dedelerinden kaldığını belirterek, “Coğrafyanın kayısıya uygun olduğu saptandı ve projelendirdik. İlk mahsulümüzü bu yıl aldık, kayısı araştırma enstitüsüne analize gönderdik. Kızım da projeyi geliştirip daha ileriye taşımayı planlıyor. Bu yıl 250 kasa verim aldık, 4 ton yaş meyve elde ettik ancak önümüzdeki yıl daha fazla verim bekliyoruz. Malatya kayısısı genelde Avrupa ve Amerika pazarına gidiyor. İleride kendi kooperatifimizi kurup doğrudan bu pazarlara ihraç etmeyi düşünüyoruz,” dedi.
Yorumlar
Yorum yapabilmek için giriş yap veya üye ol