Kuduzla Mücadele Gelişmeleri: Yaban Hayatı Aşılama Devam Ediyor, Mihrak Sayısında %84 Düşüş Var

Türk Veteriner Hekimleri Birliği (TVHB) Merkez Konseyi Başkanı Ali Eroğlu, kuduzla mücadele çabalarının bir parçası olarak yaban hayatına yönelik uygulanan aşılama programları sayesinde mihrak sayısında yüzde 84 oranında bir düşüş gerçekleştiğini açıkladı. Eroğlu, bu verileri paylaşırken, Malul Diyarbakır'da bir çocuğun kuduz vakası nedeniyle hayatını kaybettiğini, ayrıca Ardahan ve geçen ay Iğdır'da birkaç büyükbaş hayvanda kuduz tespit edildiğini ifade etti. Bu bağlamda, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın özellikle yaban hayatı kaynaklı risklere yönelik çalışmalarının aktif olarak devam ettiğini belirtti.

TVHB Başkanı Eroğlu, İhlas Haber Ajansı (İHA) muhabirine son dönemde Diyarbakır, Ardahan ve Iğdır bölgelerinde ortaya çıkan kuduz vakaları hakkında detaylı değerlendirmeler sundu. Eroğlu, hastalığın kontrol altına alınmasında aşılama ve koruyucu hekimliğin kritik önem taşıdığını vurguladı. Ayrıca, kuduz vakalarının ardından bilim kurulu üyeleri ve viroloji uzmanları ile görüşmeler yaptıklarını ve bu değerlendirmeler sonucunda vakaların büyük ölçüde yaban hayatından kaynaklandığını tespit ettiklerini dile getirdi. Eroğlu, kuduzun önlenebilir bir hastalık olduğunu net bir şekilde ifade etti.

"Bu durumun ciddiyeti göz önüne alındığında, Malul Diyarbakır'da bir çocuğumuz kuduz vakası nedeniyle hayatını kaybetti. Ardahan ve geçen ay Iğdır'da birkaç büyükbaş hayvanda kuduz tespit edildi. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın yaban hayatıyla ilgili çalışmaları kesintisiz olarak sürüyor. Bu veriler son derece önemlidir. Bu olayların ardından biz TVHB olarak bilim kurulu üyelerimiz ve bilim insanlarımızla konuyu tekrar paylaştık ve şu sonuca vardık: Kurt, çakal, tilki ve gelincik gibi yaban hayvanları, çiftlik hayvanlarına, büyükbaş hayvanlara ya da kedi ve köpek gibi evcil hayvanlara bu virüsü bulaştırıyor. Bu riskleri bertaraf etmek için gerekli müdahaleler ve aşılama çalışmaları aralıksız devam ediyor," şeklinde konuştu.

"Bu hastalık, yüzde 99,9 oranında ölümcül olsa da, yüzde 100 oranında önlenebilir bir durumdur," şeklinde konuştu.

Kuduz hastalığının Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından da kabul gördüğünü belirten Eroğlu, hastalığın bilimsel ve yasal düzenlemeler çerçevesinde yönetilebileceğini söyledi. Eroğlu, gerekli bilimsel ve yasal kuralların uygulandığı koşullar altında, insan sağlığı açısından ölümcül sonuçlar doğmayacağını belirtti ve bu nedenle aşılama tedbirinin öncelikli olduğunu vurguladı.

"Toplum içinde panik duygusunun yayılması ya da oluşması hiçbir anlam ifade etmez. Bilime dayalı, gerekli tüm önlemler alındığı sürece, hem insanlar hem de hayvanlar üzerinde kuduz hastalığının ortaya çıkmasını engelleyebiliriz," diye konuştu.

"Isırgan veya tırmalanan hayvanların mutlaka on günlük bir gözetim altında tutulması gerekiyor," diye ekledi Eroğlu. Bu süreçte hayvanların derhal sabunlu suyla on beş dakika boyunca yıkanması ve ardından bir sağlık kuruluşuna başvurması gerektiğini belirtti. Isırgan hayvanın on gün boyunca izlenmesi zorunludur. On gün içinde aşı uygulamasına başlanacak. Eğer on gün sonunda hayvanda herhangi bir rahatsızlık görülmezse, hayvanın kuduz taşıdığı anlamına gelmez. Ancak hayvanda kuduz tespit edilirse, aşı süreci tamamlanacak," diye açıkladı.

"2014 yılında kayıtlı olan mihrak sayısı 529 iken, 2026 yılı itibarıyla bu sayı 90’a geriledi," bilgisini paylaştı. Ali Eroğlu, yaban hayatına yönelik oral aşılama çalışmalarının etkinliğine dikkat çekerek, Türkiye genelindeki kuduz mihrak sayılarının yıllar içinde azaldığını ifade etti. Eroğlu, Batı Anadolu bölgesinde mihrak olmadığını belirterek, bunun nedeninin oral aşılama yönteminin başarısı olduğunu söyledi. Diğer illerde de bu stratejinin uygulandığını kaydetti.

Ülkede 2014 yılında 529 mihrak bulunuyordu. Tarım ve Orman Bakanlığı, 2020 ve 2021 yıllarında toplamda 11 milyon doz oral aşı kullandı. Bu aşılar havalandırılarak yiyeceklere konuluyor ve bu yiyecekleri tüketen hayvanlar bir yıl boyunca bağışıklık kazanıyor. Verilere göre, 2021 yılında mihrak sayısı 145'e düşmüş, güncel rakam ise 2026'da 90 mihrak olarak belirlenmiş durumda. Bu rakamlar arasındaki yaklaşık yüzde 84'lük düşüşün, uygulanan stratejinin doğrudan bir sonucunu gösterdiğini ve bu eğilimin sürdürülmesinin, hayvanlardaki önlenmesiyle insanlara bulaşma riskini ortadan kaldıracağını ve insanlarda da korunma sağlanacağını belirtti.

"2030 yılına kadar kuduzun tamamen ortadan kaldırılması hedefleniyor," bilgisini ekledi Eroğlu.

Türk Veteriner Hekimleri Birliği Başkanı Ali Eroğlu, kuduzun zoonotik bir hastalık olduğunu hatırlatarak, insan, hayvan ve çevre sağlığının bütüncül bir yaklaşımla ele alınması gerektiğini savundu. Bu kapsamda, disiplinler arası işbirliğini temel alan 'Tek Sağlık' uygulamasının Türkiye genelinde hayata geçirilmesi gerektiğini ifade etti. Eroğlu, Dünya Sağlık Örgütü'nün 2030 yılı için belirlediği 'sıfır kuduz' hedefine, toplum bilincinin artırılmasıyla bu hedefin başarılabileceğini kaydetti.

"Evcil hayvanlara yılda bir kez kuduz aşısı yaptırmanın zorunlu olduğunu söyledi. Hayvan sahiplerinin bu konuda büyük bir dikkat göstermesi gerektiğinin altını çizdi."

Vatandaşların özellikle evcil hayvanlarının aşı takvimlerini aksatmaması gerektiğini belirten Eroğlu, kedi ve köpeklere yıllık olarak kuduz aşısı yaptırılmasının şart olduğunu ifade etti. Hayvan sahiplerinin bu prosedüre azami özen göstermesi gerektiğini ifade etti.

"Çobanlarımızın ve hayvan bakıcılarının da bu konularda bilgilendirilmesi elzemdir," diye ekledi Eroğlu.

Kırsal bölgelerde ikamet eden vatandaşların da yaban hayvanlarıyla temas etme ihtimaline karşı farkındalıklarının artırılması gerektiğini dile getirdi. Eroğlu, tarımla uğraşan, merada hayvancılık yapan ve özellikle orada besledikleri köpekler nedeniyle yaban hayatıyla yoğun temas halinde olan bölge sakinlerinin, çobanların ve hayvan bakıcılarının bu konularda bilgilendirilmesi gerektiğini vurguladı.