Hitit Mirası Sergisi Anadolu Medeniyetleri Müzesi'nde: Yalburt Pınarı'ndaki Kutsal Anıtlar

Konya'nın Ilgın ilçesine bağlı Yalburt Yaylası bölgesinde, 1970 yılında ortaya çıkarılan hiyeroglif Luvice kitabeli Hitit kutsal su anıtı, 'Yalburt Pınarı’nda Bir Hitit Kralı: Kırsal Alanda Arkeoloji ve Kültürel Miras' başlıklı serginin odak noktası olarak konumlanmıştır. Bu sergi, Anadolu Medeniyetleri Müzesi bünyesinde ziyaretçilerini ağırlıyor. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, sergide sergilenen bu yapıların, Anadolu topraklarının uzun ve derin tarihine ışık tuttuğunu ifade etti. Ersoy, Hitit İmparatorluğu'nun geride bıraktığı sağlam kültürel mirasın detaylarını yakından inceleme imkanı sunduğunu vurguladı.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Anadolu Medeniyetleri Müzesi Müdürlüğü ile Amerika Birleşik Devletleri'ndeki İllinois Üniversitesi arasındaki işbirliği çerçevesinde gerçekleşen bu sergiyi ziyaret etti. Serginin küratörlüğünü Prof. Dr. Ömür Harmanşah üstlendi. Bakan Ersoy, 'Yalburt Pınarı’nda Bir Hitit Kralı' sergisinde toplam kırk eserin yer aldığını bildirdi. Ayrıca, Yalburt'un 1970 yılında keşfedilmesinden bugüne kadar devam eden kapsamlı arkeolojik araştırma sürecinin, çeşitli görsel ve belgesel materyaller aracılığıyla ziyaretçilere ayrıntılı bir şekilde aktarıldığını aktardı.

Bakan Ersoy, serginin, Konya'nın Ilgın ilçesi sınırları içinde yer alan Yalburt Yaylası'nda 1970 yılında ortaya çıkarılan hiyeroglifli Luvice kitabeli kutsal su anıtını ve bu önemli kültürel varlığın çevresinde yürütülen tüm arkeolojik faaliyetleri geniş bir perspektifle tanıttığını söyledi. Bu sergi, Hitit İmparatorluğu'nun izlerini günümüze taşıyan özgün bir sunum olarak ziyaretçilerle buluşuyor.

Sergi kapsamında toplam kırk farklı eser sergileniyor.

Bakan Ersoy, 1970 ile 1975 yılları arasında Raci Temizer başkanlığında yürütülen kazı ve restorasyon çalışmaları neticesinde elde edilen kırk eserin sergilendiğini açıkladı. Ersoy, bu objelerin Anadolu'nun kadim tarihine ışık tuttuğunu ve Hititlerin bıraktığı güçlü kültürel mirası yakından gözlemleme şansı sunduğunu öne çıkardı. Sergide sadece arkeolojik nesneler değil, aynı zamanda Yalburt'un keşfinden günümüze uzanan araştırmanın tüm boyutları da ele alındı.

Keşif anından başlayarak bilimsel belgelemeye kadar uzanan süreç detaylıca incelendi.

Prof. Dr. Ömür Harmanşah ve Dr. Peri Johnson liderliğinde 2010 ile 2021 yılları arasında yürütülen Yalburt Yaylası Arkeolojik Yüzey Araştırma Projesi kapsamında elde edilen bulguların da sergide ziyaretçilerle paylaşıldığını belirtti. Bakan Ersoy, bu keşiflerin video kayıtları, fotoğraflar, arkeolojik buluntular, çizimler, saha defterleri ve arazi formları gibi çeşitli görsel ve belgesel araçlarla ziyaretçilere sunulduğunu ifade etti. Ersoy, ziyaretçilerin böylece bir arkeolojik alanın keşfinden, kazı ve restorasyon faaliyetlerine, yüzey araştırmalarından bilimsel belgeleme aşamasına kadar uzanan araştırma yolculuğunun her aşamasını yakından takip edebildiğini belirterek tüm vatandaşları sergiyi ziyaret etmeye davet etti. Bakan Ersoy ayrıca, serginin hazırlanmasında emeği geçen Anadolu Medeniyetleri Müzesi Müdürlüğüne, İllinois Üniversitesine, serginin küratörü Prof. Dr. Ömür Harmanşah’a, Dr. Peri Johnson’a, bilim insanlarına, uzmanlara ve çalışma arkadaşlarının hepsine teşekkürlerini iletti.

Yalburt Pınarı'ndaki keşif faaliyetleri 1970 yılında başladı.

Sergide sunulan arşiv belgeleri, Yalburt Anıtı'nın ortaya çıkarılma sürecine dair kritik verileri gözler önüne seriyor. Olaylar, 1970 yılının Eylül ayında Yol Su Elektrik'in kaynak suyunu kanalize etme amacıyla Yalburt Pınarı'nda kazılar başlatmasıyla başladı. Bu kazılarda hiyeroglif kabartma kitabeli taş bloklara rastlanması, keşfin tetikleyicisi oldu. Bu bulgu üzerine Yalburt Yaylası'na davet edilen Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi araştırmacıları, 1970 ile 1975 yılları arasında bölgede yoğun arkeolojik kazı, mimari koruma ve restorasyon faaliyetlerini yürüttüler. Bu çalışmalar, Raci Temizer önderliğinde Mahmut Akok, Aliye Öztan, Levent Zoroğlu ve Kemal Balkan gibi isimlerden oluşan bir ekip tarafından organize edildi. Ortaya çıkan yapının, Hitit Büyük Kralı IV. Tudhaliya'nın (MÖ 1245-1215) emriyle inşa edilmiş, hiyeroglif Luvice kitabeli bloklara sahip kutsal havuz anıtı olduğu kesinleşti. 1971 ve 1972 yıllarında yapılan kazılarla anıtın orijinal havuz temelleri ve döşemeleri belirlendi; ayrıca anıtın doğu-batı doğrultusunda 12,70 metreye 8,30 metre boyutlarında bir planı yeniden çizildi. Bu çalışmalar, Yalburt Pınarı üzerindeki Hitit havuzunun eski çağlardan beri uzun süre kullanıldığını ve Erken Roma Dönemi'nde hiyeroglifli Hitit bloklarının devşirme olarak kullanılarak havuzun yaklaşık 5 metreye 4 metre ölçülerinde yeniden inşa edildiğini ortaya çıkardı. Raci Temizer ve ekibi, kutsal havuzun keşfinden sonra, Yalburt Yaylası'ndaki Hitit yerleşimini tespit etmek amacıyla kazı ve sondaj çalışmalarına devam etti. 1971 ve 1972 yıllarında Yalburt Höyüğü ile Kalkamak Mezarlığı sırtında gerçekleştirilen çalışmalar sonucunda Demir Çağı, Helenistik ve Erken Roma dönemlerine ait yerleşim izleri tespit edildi. Günümüzde Yalburt Yaylası'nda görülen anıt ise Temizer ve ekibi tarafından 1972 yılında yeniden inşa edildi.