AA muhabirinin derlediği bilgilere göre, Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan ve Resmi Gazete’nin bugünkü sayısında yayımlanan “Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” sosyal medya kurallarını yeniden şekillendirdi.
Bu yeni düzenlemeler, sosyal medyadaki dolandırıcılık vakalarını önlemeyi, buradaki usulsüzlüklerin önüne geçmeyi ve çocukların korunmasını amaçlıyor.
Düzenlemenin en dikkat çekici maddelerinden biri, yapay zeka kullanımına ilişkin getirilen kurallar oldu. Reklam Kurulu'nun saha verileri, özellikle “deepfake” olarak adlandırılan sahte içeriklerin tüketicilerin karar verme süreçlerini manipüle ettiğini gösteriyor.
Bu nedenle, düzenlemeyle insandan ayırt edilemeyen dijital karakterlere “yapay zekayla üretildiği”nin belirtilmesi zorunluluğu getirildi. Böylece tüketicilerin rasyonel karar alma süreçlerinin korunması hedefleniyor. Gerçek kişilerin dijital kopyalarının “sanki bir ürünü bizzat denemiş gibi” gösterilmesi tamamen yasaklanıyor. Özellikle son dönemde Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’ten dünyaca ünlü futbolcular Lionel Messi ve Cristiano Ronaldo’ya kadar isimlerin sahte görüntüleriyle çeşitli ürünlerin pazarlanmaya çalışılması dikkat çekmişti.
Düzenlemenin öne çıkan bir diğer hedefi ise “karanlık tasarımlar” oldu. Tüketicileri istemedikleri işlemlere yönlendiren, üyelikten çıkmayı zorlaştıran veya stokta son ürün kalmış gibi “sahte aciliyet” oluşturan tasarımlar, Reklam Kurulu'nun odağında yer alıyor.
Denetimler sonucunda bu tür durumlar tespit edilirse, ilgili içeriklere “durdurma”dan para cezasına kadar çeşitli yaptırımlar uygulanacak.
“Influencer” olarak adlandırılan sosyal medya içerik üreticilerinin “tavsiye” adı altında yürüttüğü milyarlarca liralık reklam trafiği de düzenlemelerden etkilendi. Bu tür tanıtımlar “gizli reklam” gölgesinden çıkarılarak yaptırıma tabi tutulacak.
Reklam Kurulu'nun geçmiş kararlarında sıkça rastlanan “paylaşımın reklam olduğunun anlaşılmaması” nedeniyle verilen cezalar, yeni düzenlemeyle genel bir kurala dönüştü.
Her türlü menfaat ilişkisinin (hediye ürün, davet, indirim) “reklam” veya “tanıtım” ibaresiyle belgelenmesi şartı, sosyal medya fenomenlerinin ekonomisini kayıt dışılıktan ve güven kaybından kurtarmayı amaçlıyor.
Dünya genelinde yükselen “yeşil aklama” (greenwashing), yani ürünleri aslında öyle olmadıkları halde çevre dostu gibi gösterme eğilimi de düzenlemeden nasibini aldı.
“Doğa dostu”, “sürdürülebilir” gibi kavramlar, üniversite onayı veya akredite kuruluş belgesi olmadan reklamlarda kullanılamayacak.
Bu adımla, çevresel hassasiyeti yüksek tüketicilerin duygusal manipülasyonla istismar edilmesinin önlenmesi hedefleniyor. Dürüst üretim yapan firmaların da haksız rekabete karşı korunması amaçlanıyor.
Düzenlemeyle çocukların oyun ve internet alışkanlıkları üzerinden kişisel verilerinin analiz edilerek (profilleme) onlara özel reklam içerikleri sunulması da engellenecek.
Böylece çocukların sosyal medyada bir meta olarak kullanılmasının önlenmesi planlanıyor.
Ticaret Bakanlığı tarafından çıkarılan düzenlemenin ardından gözler Reklam Kurulu'na odaklandı. Denetimler sonucu aykırılık tespiti halinde Kurul resen inceleme başlatıyor.
Kurulca aldatıcı ve yanıltıcı reklamlar ile haksız ticari uygulamalar için 2026 yılında uygulanan idari para cezaları 79 bin 161 lira ile 31 milyon 808 bin 530 lira arasında değişiyor. Ceza tutarları ve üst limitleri, reklamın yayınlandığı mecraya ve ihlalin türüne göre değişiklik gösteriyor.
Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, Türkiye’de internet kullanıcılarının yüzde 89,5’i sosyal medya platformlarında aktif olarak zaman geçiriyor. Bu durum, kötü niyetli kişiler için dijital dünyayı “dolandırıcılık kapısı” haline getirebiliyor.
Kullanıcılar e-postalardan mesajlaşma uygulamalarına, sosyal medya platformlarından çevrim içi alışveriş sitelerine ve mobil uygulamalara kadar neredeyse her dijital etkileşimde potansiyel tehditlerle karşılaşabiliyor.
Bakanlık, son düzenlemeyle tüm bu olumsuzlukların önüne geçilmesini hedefliyor.
Yorumlar
Yorum yapabilmek için giriş yap veya üye ol