Yunanistan, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi Dönem Başkanlığını Devraldı

Yunanistan, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) dönem başkanlığını üstlendi. Yunanistan’ın Birleşmiş Milletler (BM) Daimi Temsilcisi ve ekim ayında BMGK Başkanı olan Aglaia Balta, konseyin ekim ayı çalışma programını detaylandırdı. Balta, bu programda yapay zeka ve deniz güvenliği, silahlı çatışmalardan etkilenen çocuklar ve kadınlar, barış ve güvenlik meseleleri ile Orta Doğu ve diğer bölgelerdeki güncel gelişmelerin ele alınacağını bildirdi.

Yunanistan, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi ekim ayı dönem başkanlığını devraldı. BM Daimi Temsilcisi ve ekim ayı BMGK Başkanı Aglaia Balta, BM Genel Merkezi’nde gerçekleştirdiği basın toplantısında, Yunanistan’ın mevcut seçilmiş üyelik döneminde ikinci kez Konsey başkanlığını üstlendiğini açıkladı. Balta, ekim ayının yoğun bir programla dolu olacağını ifade etti. Yunanistan’ın dönem başkanlığı süresince, BM Şartı, uluslararası hukuk, Güvenlik Konseyi’nin işleyiş kuralları ve çalışma yöntemleri çerçevesinde hareket edeceklerini belirtti. Bu kapsamda temel hedeflerinin Konseyin "etkin ve şeffaf" bir çalışma ortamı sağlamak olduğunu vurguladı.

Gündem arasında yapay zeka ve deniz güvenliği konuları yer alacak.

Balta, Yunanistan dönem başkanlığında iki önemli üst düzey toplantıya ev sahipliği yapacağını duyurdu. Bu toplantılardan ilkinin silahlı çatışmalardan etkilenen çocuklar odaklı olacağını belirtti. İkinci önemli toplantının ise 29 Ekim’de "yeni teknolojiler ile uluslararası barış ve güvenliğin korunması" başlığı altında gerçekleştirileceğini vurguladı. Bu ikinci etkinlikte özellikle deniz güvenliğine odaklanacaklarını ifade etti. Balta ayrıca, 29 Ekim’deki toplantıyı Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis’in başkanlığında gerçekleştireceğini bildirdi.

BM Daimi Temsilcisi, toplantılarda yapay zeka ve diğer yeni teknolojilerin deniz güvenliğinin güçlendirilmesinde nasıl kullanılabileceği konusunu değerlendireceklerini belirtti. Ayrıca, gelişen tehditlerle mücadelede bu teknolojilerin hangi imkanları sunabileceğini ve bu araçların uluslararası hukuk ile BM Şartı çerçevesinde nasıl uygulanacağını inceleyeceklerini ifade etti. Balta, soru-cevap bölümünde yapay zekanın yalnızca beraberinde getirdiği riskler üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini söyledi. Yeni teknolojilerin sunduğu potansiyel fırsatlardan deniz güvenliğini geliştirmek amacıyla yararlanılması gerektiğini dile getirdi. Balta, Yunanistan’ın bu toplantı serisinin ardından belirli bir meseleye odaklanan bir "Güvenlik Konseyi Başkanlık açıklaması" hazırlama çalışması yürüteceğini de ekledi.

<

Silahlı çatışmalarda yer alan çocuklar için özel bir oturum planlandı.

<

Yunanistan’ın öncelikli gündem maddelerinden biri de "çocuklar ve silahlı çatışmalar" oldu. Balta, bu alandaki BM mekanizmasının kurulmasının 30. yıl dönümünü kutlamak amacıyla 26 Ekim’de özel bir açık oturum düzenleyeceklerini söyledi. Balta yaptığı açıklamada, Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgos Gerapetritis’in başkanlık edeceği bu toplantıda, BM Genel Sekreteri’nin Çocuklar ve Silahlı Çatışmalar Özel Temsilcisi Vanessa Frazier, UNICEF’in üst düzey temsilcileri, Afrika Birliği temsilcileri ve sivil toplum kuruluşlarının da söz almasının planlandığını aktardı.

<

Kadınlar, barış ve güvenlik meselesi de gündem listesinde yer aldı.

<

Balta, Güvenlik Konseyi’nin 27 Ekim’de "kadın, barış ve güvenlik" başlığını ele alacağını bildirdi. Bu toplantıya Yunanistan Dışişleri Bakanı Gerapetriti’in başkanlık edeceğini belirtti. Balta, bu alanda uluslararası toplumun çok sayıda taahhütte bulunmasına rağmen, bu taahhütlerin uygulamada eksiklikler gösterdiğini ifade etti. Toplantının temel amaçlarından birinin, söylemlerin somut adımlara dönüştürülmesini sağlamak olduğunu kaydetti.

<

Orta Doğu, Suriye, Yemen, Sudan, Haiti ve pek çok bölgedeki sorunlar masaya yatırılacak.

<

Yunanistan’ın dönem başkanlığı süresince Güvenlik Konseyi’nin mevcut kriz dosyalarına yoğun bir şekilde odaklanılacağını belirtti. Balta’nın açıkladığı programa göre Konsey; Orta Doğu, Suriye, Yemen, Sudan, Haiti, Libya, Lübnan, Kolombiya, Batı Sahra, Afrika’daki Büyük Göller Bölgesi ve Balkanlar’daki gelişmeleri görüşecek. Ayrıca Konsey, BM ile Afrika Birliği arasındaki iş birliğini ele alacak ve Afrika Birliği ile BMGK arasındaki ilişkileri güçlendirmeye yönelik görüşmeler yapacak.

<

Ukrayna özelinde talep gelmesi durumunda bir toplantı düzenlenebileceği belirtildi.

<

Basın toplantısında Ukrayna konusundaki ekim ayı özel bir toplantı yapılıp yapılmayacağına dair soruyu da yanıtlayan Balta, konunun aciliyetini koruduğunu ifade etti. Yunan Temsilcisi, Konsey üyelerinden bu konuda talep gelmesi halinde konunun ekim ayı gündemine alınacağını söyledi. Balta, bu bağlamda Yunanistan’ın ulusal duruşunu da dile getirdi. Atina’nın Avrupa Birliği (AB) ortaklarıyla birlikte Ukrayna meselesinde uluslararası hukuka ve BM Şartı’na bağlı kalmayı savunduğunu belirtti.

<

UNIFIL faaliyetlerinin ardından Lübnan için ortaya çıkan "güvenlik boşluğu" konusuna da değinen Balta, BM Geçici Görev Gücü’nün (UNIFIL) geleceğine dair soruları yanıtladı. Balta, UNIFIL’in çekilmesinden sonra bölgede bir güvenlik boşluğunun oluşmaması gerektiğini söyledi. Konsey üyelerinin bu durumu farkında olduğunu belirten Balta, UNIFIL sonrasındaki boşluğun nasıl doldurulacağı konusunda görüşmelerin sürdüğünü ancak henüz üzerinde mutabık kalınmış bir modelin bulunmadığını kaydetti. Balta ayrıca, Lübnan Silahlı Kuvvetleri’nin ülke genelindeki varlığını artırmasının önemine dikkat çekti ve Yunanistan’ın bu konuda Lübnan makamlarına destek verdiğini ifade etti.

<

Hürmüz Boğazı ve seyrüsefer serbestisi konuları basın toplantısında gündeme geldi.

<

İran ve Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler de basın toplantısında konuşuldu. Balta, Yunanistan’ın önde gelen denizcilik ülkelerinden biri olduğunu savunarak, Hürmüz Boğazı dahil uluslararası deniz yollarındaki seyrüsefer serbestisinin tam olarak korunmasının Atina için büyük önem taşıdığını belirtti. ABD ve Fransa tarafından hazırlanan Hürmüz Boğazı’na dair olası bir karar taslağı hakkındaki soruya Balta, henüz resmi bir taslak görmediğini belirtti. Bu nedenle, taslağın ekim ayında oylamaya sunulup sunulmayacağı hakkında herhangi bir açıklama yapamayacağını ifade etti.

<

"(Filistin) İki devletli çözümden tarafımızı belirtiyoruz" şeklinde konuştu.

<

Basın toplantısında Yunanistan’ın İsrail ile ilişkileri ve Filistin politikasına dair bir soruya yanıt veren Balta, Yunanistan’ın iki devletli çözümü desteklemeye devam ettiğini ve Filistinlilerle olan ilişkilerinin değişmediğini söyledi. Balta, İsrail ile yürütülen diyaloğun Filistinlilere sağlanan destekle çelişmediğini savundu. Çözüm sürecinin ilerleyebilmesi için her iki tarafın da aktif olarak konuşulması gerektiğini ifade etti.

<

"Türkiye-Yunanistan arasındaki ikili meseleler BMGK gündeminde değildir" şeklinde konuştu.

<

Balta’ya Türkiye-Yunanistan ilişkileri, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Kıbrıs hakkındaki açıklamaları ve Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanlarıyla ilgili konular hakkında da sorular yöneltildi. Balta, Yunanistan’ın ulusal temsilcisinden ziyade, ekim ayı Güvenlik Konseyi Başkanı sıfatıyla orada bulunduğunu vurguladı. Bu nedenle, Türkiye-Yunanistan arasındaki ikili meselelerin Güvenlik Konseyi’nin resmi gündeminde olmadığını belirtti. Ayrıca Balta, Türkiye ile Yunanistan arasındaki iyi ilişkilerin devam ettiğini ifade etti. Kıbrıs meselesine gelince, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in iyi niyet misyonu çerçevesindeki çalışmalarının sürdüğünü ekledi.

<

Yeni BM Genel Sekreteri seçimi için kritik bir ay olduğu belirtildi.

<

Ekim ayının en önemli kurumsal konularından birinin yeni BM Genel Sekreteri’nin belirlenme süreci olacağını açıklayan Balta, Güvenlik Konseyi’nde adaylara yönelik gayriresmi "ön anket" oylamalarının devam ettiğini aktardı. Balta, ayın ilk ve ikinci yarısında bu süreç için zaman ayrıldığını belirtti. Gerektiğinde renk kodlu oy pusulalarının kullanılması konusunda Konsey üyeleriyle istişare yapılacağını söyledi. Yeni Genel Sekreter konusunda 31 Aralık’a kadar bir tavsiye kararının ortaya çıkmaması ihtimaline dair soruya cevap veren Balta, sürecin ilerlediğini ve böyle bir sonuca ulaşılacağına inanmadığını ifade etti. Ekim ayında somut bir ilerleme beklediğini kaydetti. Sürecin Yunanistan’ın dönem başkanlığı süresince tamamlanmaması durumunda, Kasım ayında dönem başkanlığını devralacak olan Letonya döneminde ilerleme kaydedileceğini belirtti.

<

BMGK'nın Eylül ayı dönem başkanlığını Fransa yönetmişti. Oturumlara Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noel Barrot’un yanı sıra çeşitli Fransız yetkilileri başkanlık yapmıştı.