NATO ittifak tarihinin önemli toplantılarından biri olarak kabul edilen NATO İstanbul 2004 Zirvesi'nin ardından Türkiye, "belirsizlikler çağı" olarak adlandırılan dönemde dünya liderlerini bir kez daha ağırlamaya hazırlanıyor.
Başkent Ankara'da düzenlenecek olan 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi, İttifak'ın ve küresel güvenlik mimarisinin geleceğine dair kritik bir öneme sahip olacak.
Ankara Zirvesi'nin, Türkiye'nin diplomatik etkisini göstereceği, dünya liderlerini ağırlayacağı ve NATO içindeki artan önemini vurgulayacağı bir platform olması bekleniyor.
Zirvenin, Türkiye'nin askeri katkısını, savunma sanayisini, kriz yönetimi kapasitesini ve lider diplomasisini görünür kılması planlanıyor.
Külfet paylaşımı, zirvenin başlıca gündem maddelerinden biri olarak öne çıkıyor.
ABD Başkanı Donald Trump başta olmak üzere 32 devlet başkanı, dışişleri ve savunma bakanları, Ankara'da bir araya gelecek.
NATO üyesi ülkelerin yanı sıra AP4 (Avustralya, Japonya, Yeni Zelanda ve Güney Kore) ülkelerinin de katılacağı zirve, Avrupa-Atlantik ve Hint-Pasifik güvenlik konularını aynı platformda bir araya getirecek. Savunma Sanayi Forumu, son 3-4 yılda NATO'nun yan etkinliği olarak düzenlenirken, bu kez zirvenin resmi programına dahil edilecek.
2004'te İstanbul'da gerçekleşen NATO Zirvesi'nde başlatılan ve Katar, Bahreyn, Kuveyt ile Birleşik Arap Emirlikleri'nin yer aldığı İstanbul İşbirliği Girişimi kapsamında dışişleri bakanları düzeyinde özel oturum düzenlenecek ve NATO İstanbul İşbirliği Girişimi Dışişleri Bakanları Toplantısı yapılacak.
Türkiye, NATO üyesi 32 devlet ve hükümet başkanının yanı sıra birçok davetli lideri, yaklaşık 100 bakanı, çok sayıda üst düzey diplomatı, uluslararası kuruluş temsilcilerini ve binlerce yabancı misafiri ağırlayacak.
Dünyanın dört bir yanından 3 bine yakın gazeteci, televizyon ekibi, foto muhabiri, dijital medya temsilcisi ve uluslararası yayın kuruluşu, zirveyi takip etmek için akreditasyon başvurusunda bulundu.
Zirve kapsamında 48 bin 841'i emniyet, 7 bin 447'si jandarma olmak üzere toplam 56 bin 288 güvenlik personeli görev alacak.
Ayrıca suç ve suçlularla mücadele amacıyla siber ortamda 7/24 esasına göre sanal devriye faaliyetleri için 639 personel görevlendirilecek.
Zirve kapsamında Ankara, Esenboğa ve Mürted dahil olmak üzere 3 havaalanı katılımcılara hizmet verecek.
Zirve marjında, 28-29 Haziran'da İstanbul'da Dolmabahçe Sarayı'nda NATO Parlamenter Zirvesi, 6 Temmuz'da zirveye katılacak müttefik daimi temsilcileri ve Ankara'da mukim büyükelçileri için gayriresmi davet, 6 Temmuz'da SAM-Chatham House Çalıştayı, 7 Temmuz'da "NATO Ankara Summit Dialogues" başlıklı panel dizisi, 7-8 Temmuz'da SETA-MSC "Allies at Ankara" başlıklı etkinlik ve 7-8 Temmuz'da "Transatlantik Siyaset Planlamacılar Yuvarlak Masa Toplantısı" düzenlenecek.
2004 İstanbul Zirvesi, NATO'nun 55 yıllık tarihindeki 17. Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi olarak İttifak'ın dönüşüm sürecinde önemli bir dönüm noktası olarak kabul ediliyor.
Zirveye o dönemde NATO üyesi 26 ülkenin yanı sıra İttifak ile işbirliği yapan 20 ülkenin devlet ve hükümet başkanları, dışişleri ve savunma bakanları ile sivil ve askeri yetkilileri katıldı. Toplam 46 ülkenin temsil edildiği toplantılar, uluslararası güvenlik gündeminin şekillendirilmesinde önemli bir rol oynadı.
İstanbul Zirvesi, özellikle NATO'nun Afganistan'daki rolünün genişletilmesi, Irak güvenlik güçlerine eğitim desteği sağlanması ve 7 yeni üyenin (Bulgaristan, Estonya, Letonya, Litvanya, Romanya, Slovakya, Slovenya) İttifak içindeki ilk zirvesi olması itibarıyla dikkat çekti.
Bu 7 ülke, NATO'nun Soğuk Savaş sonrası gerçekleştirdiği en büyük genişleme dalgasının parçası olarak 29 Mart 2004'te resmen üye yapıldı.
Dolayısıyla İstanbul Zirvesi, bu ülkelerin devlet ve hükümet başkanlarının NATO Zirvesi'ne ilk kez tam üye sıfatıyla katıldıkları toplantı oldu.
Zirve, Kuzey Atlantik Konseyi (NAC), NATO-Rusya Konseyi, NATO-Ukrayna Komisyonu, Avro-Atlantik Ortaklık Konseyi (EAPC) olmak üzere 4 ana toplantıdan oluşuyordu.
Önemli dünya liderlerinin katıldığı zirvede dönemin ABD Başkanı George Bush, İngiltere Başbakanı Tony Blair, Fransa Cumhurbaşkanı Jacques Chirac, Almanya Başbakanı Gerhard Schröder, ABD Savunma Bakanı Donald Rumsfeld, Afganistan Devlet Başkanı Hamid Karzai, Gürcistan Cumhurbaşkanı Mihail Saakaşvili, Irak Dışişleri Bakanı Hoşyar Zebari, İtalya Dışişleri Bakanı Franco Frattini ve birçok ülkenin üst düzey temsilcileri İstanbul'da bir araya geldi.
Zirve kapsamında NATO-Rusya Konseyi Toplantısı düzenlendi, ancak Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin İstanbul'a gelmedi ve bu durum o dönemde dikkati çekti.
Toplantı, Putin'in katılmaması ve Rus birliklerinin Gürcistan ile Moldova'dan çekilmesine ilişkin konularda ilerleme sağlanamaması nedeniyle beklenen ilgiyi görmedi.
Dönemin Çek Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Vaclav Klaus ise ülkesindeki hükümet krizi nedeniyle zirveye katılamadı, NATO üyeliği için bekleyen Arnavutluk, Hırvatistan ve Makedonya'ya üyelik tarihi verilmedi.
NATO'nun Afganistan'daki varlığının genişletilmesi, Bosna Hersek'teki operasyonun sonlandırılması yanı sıra Irak güvenlik güçlerine eğitim desteği sağlanması ve İttifak'ın operasyonel kabiliyetlerinin güçlendirilmesi yönünde kararlar alındı. Bunun yanı sıra yeni ortaklık girişimlerinin başlatılması da kararlaştırıldı.
Eski ABD Başkanı Bush, zirveden bir gün önce Ankara'ya gelerek Türk yetkililerle görüşmeler yaptı. Zirvenin son gününde ise Galatasaray Üniversitesi'ndeki konuşmasında Türkiye'nin Avrupa ile yapay sınırlarla ayrılmasına karşı olduklarını ifade etti.
2004'te de zirve için olağanüstü güvenlik önlemleri alındı. Yaklaşık 3 bin delege ve 3 bin 500 basın mensubunun katıldığı organizasyonda İstanbul, güvenlik çemberiyle korundu.
NATO Zirvesi nedeniyle Kapalıçarşı belirli sürelerle ziyarete kapatılırken PTT de zirve anısına özel tarih damgalı zarf ve posta materyalleri hazırladı.
Zirvenin devam ettiği sırada uluslararası kamuoyunu etkileyen önemli bir gelişme Irak'tan geldi.
Irak'ta egemenliğin geçici hükümete planlanandan daha erken devredildiği haberi, liderlerin İstanbul'daki toplantıları esnasında dünyaya duyuruldu.
Böylece NATO liderleri, İstanbul'da geleceğin güvenlik politikalarını tartışırken dünya siyasetinin en önemli gelişmelerinden biri de aynı saatlerde yaşanmış oldu.
2004 İstanbul NATO Zirvesi, alınan kararlar, uluslararası katılım düzeyi ve güvenlik politikalarına etkileri bakımından NATO tarihinin en önemli zirvelerinden biri olarak kaydedildi.
Yorumlar
Yorum yapabilmek için giriş yap veya üye ol