Türkiye'de kamuya açık kapalı alanlarda tütün ürünlerinin kullanımı, 2008 yılında 4207 sayılı "Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun" kapsamında yasaklanmıştır.
19 Temmuz 2009 tarihinden itibaren, özel işletmelerde de tütün ürünlerinin tüketimi yasaklanarak, sigara yasağı ikamete mahsus konutlar hariç tüm kapalı alanları kapsayacak şekilde genişletilmiştir.
Bu düzenleme, sigara kullanmayan fakat sigara dumanına maruz kalarak zarar gören kişilerin korunmasını amaçlamaktadır.
Türkiye, 19 Temmuz 2009'dan itibaren, Dünya Sağlık Örgütü'ne göre en kapsamlı tütün kontrol yasasına sahip ülkeler arasında Bermuda, Yeni Zelanda, Uruguay, İngiltere ve İrlanda'nın ardından dünya genelinde altıncı, Avrupa'da ise üçüncü sırada yer almıştır. Ülke genelinde pasif sigara maruziyetini önlemek amacıyla Sağlık Bakanlığı'na bağlı ekipler düzenli denetimler gerçekleştirmektedir.
İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü'nden alınan bilgilere göre, kentte denetimlerden sorumlu 145 personelden oluşan 65 ekip bulunmaktadır.
Denetimler, "serbest denetim", "ihbar denetimi", "takip denetimi" ve "çapraz denetim" şeklinde yürütülmektedir.
Son beş yıl içinde kapalı alan sigara yasağı kapsamında 1 milyon 349 bin 147 işletme denetlenmiş, 25 bin 970 işletmede tütün kullanımı tespit edilerek toplam 694 milyon 666 bin 994 lira ceza verilmiştir.
Bu dönemde, 2022'de 218 bin 157, 2023'te 379 bin 826, 2024'te 308 bin 567, 2025'te 332 bin 192 işletme denetlenmiş ve bu yılın ilk altı ayında ise 110 bin 405 denetim gerçekleştirilmiştir.
Yıllık ihlaller sırasıyla 3 bin 210, 3 bin 26, 4 bin 950, 8 bin 305 ve 6 bin 479 işletme olarak kayıtlara geçmiştir.
İhlal eden işletmelere uygulanan idari para cezalarında yıllar içinde artış gözlenmiştir. 2022'de 22 milyon 263 bin 642 lira, 2023'te 33 milyon 47 bin 275 lira, 2024'te 154 milyon 579 bin 277 lira, 2025'te ise 278 milyon 960 bin 429 lira ceza kesilmiştir.
Bu yılın ilk beş ayında, yasakları ihlal eden işletmelere toplam 205 milyon 816 bin 371 lira ceza uygulanmıştır. Ayrıca, 2022-2026 yılları arasında 681 işletmeye geçici kapatma cezası verilmiştir.
Yasağı ihlal eden 1.958 kişiye de idari para cezası uygulanmıştır. Vatandaşlar, yasağa uymayan işletmeleri İl Sağlık Müdürlüğü'ne veya Sağlık Bakanlığı İletişim Merkezini (SABİM) 184 numarasından arayarak bildirebilmektedir.
İstanbul'da 2022-2026 yılları arasında toplam 36 bin 509 ihbar üzerine denetim yapılmıştır. Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Hasan Volkan Kara, Türkiye'nin dumansız hava sahası uygulamalarında öncü olduğunu belirtmiştir.
Kara, tütünün öldürücülüğünün ispatlandığını ve kapalı alanlarda sigara kullanımının engellenmesiyle hem çevreye hem de insanlara verdiği zararın azaltılmaya çalışıldığını ifade etmiştir.
Kara'ya göre, sigara dumanından maruz kalarak ölen 1,2 milyon kişi, tütünün dolaylı etkilerini göstermektedir. Dumansız hava sahasının önemi burada ortaya çıkmaktadır.
Kapalı alanlarda sigara olmaması, sigara kullanmayan kişilerin sağlığını koruma açısından kritik bir adımdır.
Kara, sadece sigara dumanına maruz kalmanın değil, aynı zamanda sigara içilen ortamlarda zararlı partiküllerin uzun süre asılı kaldığını ve insanların sağlığını tehdit ettiğini vurgulamaktadır.
Dumansız hava sahasının en büyük faydaları arasında, Yeşilay ve Sağlık Bakanlığı'nın sigaranın normalleşmesini önlemeye yönelik çalışmalarını saymaktadır.
Yeşilay ve Sağlık Bakanlığı, farkındalık yaratmak amacıyla eğitim programları düzenlemekte ve genç nesillerin dumansız bir ortamda yetişmesini hedeflemektedir.
Kara, sigara bırakma tedavileri sunduklarını ve Yeşilay Danışmanlık Merkezleri ile Sağlık Bakanlığı'na bağlı poliklinikler aracılığıyla ücretsiz hizmet sağladıklarını belirtmiştir.
Kara, temiz hava hakkının herkes için geçerli olduğunu ve bu konuda toplumun da bilinçli olması gerektiğini ifade ederek, ihlallerin bildirilmesi ve sigara bağımlılarının desteklenmesi gerektiğini vurgulamıştır.
Yorumlar
Yorum yapabilmek için giriş yap veya üye ol