Eurostat verileri, bu yılın ilk çeyreğinde Avrupa Birliği'nin sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatının, geçen yıla oranla yüzde 5,2 artarak rekor kırdığını gösteriyor. Bu artış, 2021 yılının ilk çeyreğiyle kıyaslandığında ise yüzde 121'lik bir yükselişe işaret ediyor.
Avrupa Birliği'nin boru hattından yaptığı gaz alımı bu yılın ilk çeyreğinde sınırlı bir artış gösterdi. Öte yandan, LNG'ye geçişle birlikte savaş öncesine oranla neredeyse yarı yarıya düşüş gözlendi.
ABD, savaş öncesi dönemde Avrupa'nın LNG ithalatında yüzde 24,1'lik bir paya sahipken, bu oran bu yılın ilk çeyreğinde yüzde 57,4'e çıktı. Rusya'nın payı ise yüzde 21,2'den yüzde 17,3'e gerilemiş olmasına rağmen, ülke Avrupa'nın ikinci büyük LNG tedarikçisi olmaya devam ediyor.
Moskova'nın Avrupa LNG pazarında etkisini sürdürmesinde, Avrupa'ya ulaşan Rus LNG'sinin büyük kısmını sağlayan Yamal LNG tesisi önemli bir rol oynadı.
Kpler verilerine göre, Yamal LNG tesisinden Avrupa'ya yılın ilk yarısında yapılan sevkiyatlar yaklaşık 9,9 milyon tona ulaştı ve bu, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 16'lık bir artış anlamına geliyor.
Böylelikle, 2021 yılının ilk yarısında 7,7 milyon ton olan Avrupa'ya sevkiyatlar, bu yılın ilk yarısında 9,9 milyon tona çıkarak savaş öncesine kıyasla yaklaşık yüzde 29 artış gösterdi. AB, Rusya'nın Ukrayna'ya saldırısı sonrasında enerji yaptırımlarını genişletse de, LNG ithalatına dair kısıtlamalar diğer enerji ürünlerine göre daha sınırlı kaldı.
Birlik, Haziran 2024'te Rus LNG'sinin AB limanlarından üçüncü ülkelere yeniden yüklenmesini yasakladı, ancak üye devletlerin kendi kullanımları için ithalatı yasak kapsamı dışında bıraktı.
AB, 2027 yılına kadar Rus LNG ithalatını tamamen sonlandırmaya yönelik kararlar aldı. Londra merkezli ICIS'in Küresel LNG Uzmanı Ed Cox, Rus LNG akışlarının güçlü kalmaya devam ettiğini belirtti, ancak Avrupa’nın enerji arzındaki Rusya’nın rolünün geçmişe göre gözle görülür şekilde azaldığını ifade etti.
Cox, Yamal LNG tesisinden yapılan yüksek sevkiyatların uzun vadeli kontratlar nedeniyle beklenir bir gelişme olduğunu belirterek, "Bu yıl Yamal LNG’den Avrupa’ya yapılan sevkiyatlar bizi şaşırtmıyor. Verilerimiz tesisin yüksek kapasitede çalıştığını gösteriyor. AB’nin kısa vadeli sözleşmeleri hedef alan önlemleri sınırlı etki yaptı çünkü Yamal ihracatının çoğu uzun vadeli kontratlara dayanıyor." dedi.
AB’nin Rus LNG’sini aşamalı olarak sonlandırma planında değişiklik olmadığını belirten Cox, "Katar’ın Hürmüz Boğazı üzerinden yaptığı LNG ihracatı kısıtlı kalırsa, bu planın ertelenmesi için bazı baskılar olabilir. Ancak AB, Ukrayna’daki savaş nedeniyle Rus LNG’si ile ilişkisini sonlandırma hedefinden geri adım atmıyor." değerlendirmesinde bulundu.
Cox, Avrupa’nın Rus LNG’sinden uzaklaşmasının en büyük kazananlarından birinin ABD olduğunu ifade ederek, "ABD’nin Avrupa LNG ithalatındaki payının daha da artmasını bekliyoruz." dedi.
Avrupa’nın LNG’ye olan bağımlılığının arttığını belirten Cox, bunun özellikle Asya ile rekabeti yoğunlaştırarak bazı riskler ortaya çıkardığını, ancak piyasanın dengelenmesi durumunda yeni fırsatlar sunabileceğini söyledi.
"Avrupa’nın LNG’ye yöneliminin en büyük ekonomik kazananı ABD oldu"
Kpler Kıdemli LNG ve Doğal Gaz Uzmanı Charles Costerousse, Rus boru gazına bağımlılığını önemli ölçüde azaltan Avrupa Birliği’nin ABD LNG’sine yöneldiğine dikkat çekerek, "Kaybedilen Rus boru gazının büyük bölümü ABD LNG’si ile ikame edildi. Rus LNG’sinin Avrupa ithalatındaki payı benzer seviyelerde kalırken, ABD LNG’sinin payı 2021’deki yüzde 27 seviyesinden 2025’te yaklaşık yüzde 60’a yükseldi." diye konuştu.
Costerousse, Rus LNG’sinin uzun yıllar boyunca Avrupa için güvenilir ve uygun maliyetli bir kaynak olduğunu belirterek, "Rusya’dan halen yasal olarak ithal edilen yıllık yaklaşık 12-15 milyon tonluk uzun vadeli kontrat hacmi, 1 Ocak 2027 itibarıyla sona erecek. Bu düzeyde düzenli ve uygun fiyatlı arz sağlayabilecek alternatif tedarikçiler bulmak kolay olmayacak. Altyapı kısıtlamaları ise daha sınırlı bir sorun çünkü Avrupa, son yıllarda yeniden gazlaştırma kapasitesini önemli ölçüde artırdı." dedi.
Avrupa’nın LNG’ye yönelmesinden ekonomik açıdan en fazla ABD’nin fayda sağladığını söyleyen Costerousse, "Bu süreçten en fazla yararlanan ülkenin ABD olduğu söylenebilir. Bunun temel nedenleri, son 3-4 yılda devreye alınan yeni LNG sıvılaştırma kapasitesi ile ABD’nin sahip olduğu ihracat esnekliğidir." dedi.
Araştırma kuruluşu Energy Aspects Gaz ve LNG Uzmanı Matt Drinkwater da Yamal LNG’den yapılan yüksek hacimli sevkiyatların, Avrupa’nın Rus LNG’sine yönelik uzun vadeli ithalat yasağı yürürlüğe girmeden önce mevcut sözleşmeler kapsamındaki alımlarını sürdürmesinden kaynaklandığını anlattı.
Drinkwater, Avrupalı şirketlerin mevcut kontratlardan doğan yükümlülükleri ile Orta Doğu’daki savaşın küresel LNG arzını daraltmasının yarattığı enerji güvenliği endişelerinin, Rus LNG’sinin tamamen ikame edilmesini zorlaştıran başlıca faktörler arasında yer aldığına dikkat çekerek, "Rus gazının 2021-2022 döneminde siyasi bir araç olarak kullanılmasının Avrupa ekonomisine maliyeti oldukça yüksek oldu. Bu nedenle Rus gazına dönüş isteği bulunmuyor. Bunun yanı sıra Gazprom ile eski müşterileri arasında tahkim kararlarından kaynaklanan önemli yükümlülükler var. Bu sorunların kısa sürede çözülmesi pek olası görünmüyor." diye konuştu.
Yorumlar
Yorum yapabilmek için giriş yap veya üye ol