Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA), Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) ve sektörel raporlardan edinilen bilgilere göre, dünya genelindeki yenilenebilir enerji kapasitesi geçen yıl önemli bir artışla 5.149 gigavata ulaştı.
ABD, Avrupa ve Çin gibi büyük pazarlar, güneş ve rüzgar yatırımlarının artmasıyla birlikte enerji sektöründeki odağı, sadece yeni kapasite yaratmaktan çıkartarak, elektrik sistemlerinin esnekliğine ve şebeke altyapısına kaydırıyor.
Güneşin özellikle öğle saatlerinde, rüzgarın ise uygun hava koşullarında yüksek üretim gerçekleştirmesi, bazı zamanlarda arzın talebi aşmasına neden olmakta. Elektriğin üretildiği anda tüketilmesi zorunluluğu, fazla üretimin depolanamaması veya başka bölgelere yönlendirilememesi durumu, elektrik fiyatlarının negatif seviyelere inmesine yol açabiliyor.
Bu sebeple, enerji dönüşümünün yeni evresinde asıl mesele, daha fazla güneş ve rüzgar santrali kurulmasının ötesinde, değişken yenilenebilir enerji üretiminin günün farklı zamanlarında etkin bir şekilde yönetilmesi haline geliyor. Bu doğrultuda, şebeke modernizasyonu ve dijitalleşme önem kazanıyor. Yeni yenilenebilir enerji santrallerinin sisteme dahil olabilmesi için iletim ve dağıtım altyapısının güçlendirilmesi, dijitalleştirilmesi ve daha esnek hale getirilmesi gerekmekte.
Enerji dönüşümünün bir sonraki aşamasında ülkelerin başarısı, yalnızca güneş ve rüzgar kapasitesi ile değil aynı zamanda depolama, akıllı şebekeler, talep yönetimi ve değişken üretim dengeleme kabiliyetleri ile değerlendirilecek. EDİDER Genel Sekreteri Gökberk Bilgin, IEA projeksiyonlarına göre 2040'a kadar dünya genelinde yaklaşık 80 milyon kilometre yeni veya modernize edilmiş elektrik şebekesine ihtiyaç duyulduğunu belirterek, enerji dönüşümünün önündeki en kritik mühendislik konularından birinin şebeke işletmesi ve altyapısının geliştirilmesi olduğunu vurguladı.
Bilgin, yüksek oranda güneş ve rüzgar üretiminin bulunduğu elektrik sistemlerinde güç akışının gün içerisinde sürekli yön değiştirdiğini, bunun iletim hatlarının yüklenme karakteristiğini, gerilim profilini ve frekans davranışını son derece dinamik hale getirdiğini belirtti.
Yenilenebilir enerji santrallerinin büyük çoğunluğunun güç elektroniği tabanlı ekipmanlarla şebekeye bağlandığını ifade eden Bilgin, bu dönüşümün elektrik sistemlerinin teknik özelliklerini değiştirdiğini anlattı.
Frekans kararlılığı, gerilim kontrolü ve kısa devre dayanımı gibi parametrelerin daha dikkatli yönetilmesi gerektiğini söyleyen Bilgin, bu sebeple enerji depolama sistemleri, şebeke destekleyici inverter teknolojileri, hızlı frekans tepki mekanizmaları ve gelişmiş koruma-kontrol sistemlerinin birçok ülkede şebeke planlamasının temel bileşenleri haline geldiğini belirtti.
Bilgin, yeni iletim hattı yatırımlarının tek başına yeterli olmayacağını, mevcut şebekenin işletme verimliliğini artıran teknolojilerin de aynı derecede önem kazandığını ifade etti.
"Dinamik hat kapasitesi uygulamaları, gelişmiş güç akışı kontrol sistemleri, gerçek zamanlı durum izleme altyapıları ve yapay zeka destekli tahmin modelleri sayesinde mevcut iletim altyapısından daha yüksek kapasite elde edilebiliyor. Bu teknolojiler, üretim kısıtlarının azaltılmasına, yan hizmet ihtiyacının daha etkin yönetilmesine ve sistem güvenilirliğinin artırılmasına katkı sağlıyor. Gelecekte elektrik sistemlerinin performansı, kurulu güç miktarından çok, değişken yenilenebilir üretimin hangi doğrulukta öngörülebildiğine bağlı olacak. Enerji dönüşümünün ilk aşaması üretim kapasitesini artırmak iken, bir sonraki aşama mevcut altyapıda daha fazla yenilenebilir enerji kaynaklarını güvenli, esnek ve ekonomik şekilde çalıştırabilmek olacak."
Yorumlar
Yorum yapabilmek için giriş yap veya üye ol