Teknoloji şirketlerinin yapay zeka yatırımlarındaki artış ve ABD/İsrail-İran Savaşı'ndan kaynaklanan arz endişeleri, yılın ilk yarısında baz metal fiyatlarını yukarı yönlü etkiledi; bu süreçte özellikle bakır ve alüminyum fiyatları dikkat çekti.
Bakırın libresi, yapay zeka veri merkezlerinden gelen yoğun talep ve küresel arz sıkıntıları nedeniyle uluslararası piyasalarda 6,67 dolara çıkarak rekor kırdı.
Orta Doğu'daki gerginliklerin küresel ekonomik aktiviteler üzerinde risk oluşturmasıyla ABD/İsrail-İran Savaşı'nın başlamasından sonra bakır fiyatlarında düşüşler görülse de, tedarik sıkıntıları ve talebin devam etmesi fiyatların tekrar toparlanmasını sağladı.
ABD/İsrail-İran Savaşı'nın başlaması, petrol tedarikinde bozulmalara yol açarak yenilenebilir enerjiye olan ilgiyi artırdı ve bu durum bakır fiyatlarındaki yükselişte etkili oldu.
Özellikle Asya ve Avrupa ülkelerinin fosil yakıtlara erişiminin sınırlı hale gelmesi, bu ülkelerin yenilenebilir enerjiye daha fazla odaklanmasına neden oldu.
Petrol arzının belirli bir coğrafyada yoğunlaşması, bölgesel gerilimlerin küresel enerji fiyatları üzerinden hızla yayılmasına ve enerji ithalatçısı ülkeler için maliyet enflasyonunu kolayca tetiklemesine neden oldu.
Enerji arz güvenliğine ilişkin belirsizlikler, kısa vadeli fiyatlamaların yanı sıra orta-uzun vadede tedarik zinciri çeşitlendirmesi, enerji dönüşümü ve stratejik rezerv politikalarının önemini artırdı.
Hürmüz Boğazı'ndaki sıkıntıların kükürt tedarikini olumsuz etkilemesi, bakır fiyatlarının rekor kırmasında etkili oldu. Zambiya ve Kongo Demokratik Cumhuriyeti'ndeki bakır üretim hatları, cevher ayrıştırma için gereken sülfürik asit üretiminde bu kükürde bağımlı durumda. Bu lojistik darboğaz, küresel bakır arzını doğrudan tehdit ediyor.
Yapay zeka altyapısı yatırımlarındaki artış, elektrikli araç talebindeki büyüme ve yenilenebilir enerji dönüşümü, bakıra yönelik küresel talebi hızla artırdı. Diğer yandan savaş kaynaklı yükselen enerji ve nakliye maliyetleri, hem üretim hem de lojistik tarafında ciddi maliyet baskısı yarattı.
Dünyanın en büyük bakır üreticisi olan Şili'deki üretimde yaşanan düşüş, arz-talep dengesini talep lehine bozarak fiyatları destekledi. Çin'in bakır ithalatının güçlü seyretmesi, bakır talebinin yüksek kaldığını gösterdi.
ABD merkezli Freeport şirketinin Endonezya'daki Grasberg madeninde yaşanan ıslak cevher sorunu nedeniyle bakır üretiminin 2027 sonuna kadar tam kapasiteye ulaşamayacağı yönündeki haberler, arz endişelerini artırdı.
Bakırın libresi ocak ayında yüzde 5, şubat ayında yüzde 1,2 arttı.
Orta Doğu'daki savaşın başlamasının ardından mart ayında yüzde 6 azalan bakırın libresi, bu gelişmelerle kayıplarını telafi etti. Nisan ayında yüzde 6 değer kazanan bakırın libresi, mayıs ayında da yükselmeye devam etti. Mayıs ayında yüzde 6,8 değer kazanan bakırın libresi, 2 Haziran'da 6,67 dolarla rekor kırdı.
Haziran ayını yüzde 2,8 düşüşle tamamlayan bakırın libresi, bu düşüşe rağmen yıl genelinde yatırımcısını sevindirdi.
Bakırın libresi yılın ilk yarısını yüzde 9,8 artışla 6,09 dolardan tamamladı. Alüminyum üretiminde Orta Doğu öne çıkıyor. Alüminyum fiyatları da Londra Metal Borsası'nda ABD/İsrail-İran Savaşı kaynaklı risklerin arz endişelerine neden olmasıyla sert yükseldi.
ABD/İsrail-İran Savaşı'nın başlaması sonrasında emtia piyasasında alüminyum en çok etkilenen ürünlerden biri oldu.
Hürmüz Boğazı'nın kapanmasıyla Katar, Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin toplam 6,2 milyon ton civarındaki yıllık alüminyum üretimi ve ihracatı risk altında kaldı. Bu üç ülkenin Hürmüz Boğazı üzerinden alüminyum ihracatı yüzde 80'lik bir orana sahip.
ABD/İsrail-İran Savaşı'nın ardından BAE merkezli Emirates Global Aluminium'a ait Et-Tavila tesisinin, İran'ın füze ve insansız hava araçlarıyla Halife Ekonomik Bölgesi'ne düzenlediği saldırılarda zarar görmesi, arza ilişkin endişelerin kayda değer bir şekilde artmasına neden oldu.
Savaş başlamadan önce de küresel alüminyum piyasasında arz sıkıntıları varken, savaş sonrası bu sıkıntılar daha da şiddetlendi.
Bu durum, Hürmüz Boğazı'nın global ham madde piyasaları açısından petrol ve doğal gaz dışında da kritik olduğunu gösterdi.
Alüminyum üretiminde maliyetin yaklaşık yüzde 40'ı elektrik maliyetinden kaynaklanıyor. Son dönemde enerji maliyetlerinde yaşanan artış, alüminyum maliyetlerinde artışa neden oldu ve bu da fiyatlamaları yukarı çeken bir unsur oldu.
Dünyada en fazla alüminyum üreten ülke olan Çin, bu madenin üretimine üst sınır getirmiş durumda. Talep arttığında arzın bunu desteklememesi fiyatlara yansıyor.
Bu gelişmelerle Londra Metal Borsası'nda işlem gören alüminyumun ton başına fiyatı ocak ayında yüzde 5 artarak 3 bin 144 dolara çıktı. Şubat ayında yüzde 0,1 azalarak 3 bin 140 dolara inen alüminyum, martta yüzde 10,4 artışla 3 bin 467 dolara, nisanda yüzde 0,2 yükselişle 3 bin 474 dolara, mayısta yüzde 5,5 artışla 3 bin 666,5 dolara ulaştı.
Söz konusu madenin ton fiyatı, 2 Haziran'da 3 bin 787 dolara çıkarak 4 yılın en yüksek seviyesini görse de ABD ve İran arasında imzalanan barış anlaşmasının jeopolitik gerilimlere yönelik kaygıları azaltması nedeniyle ayı yüzde 15,8 azalışla 3 bin 88,5 dolardan tamamladı.
Haziran ayındaki düşüşe rağmen alüminyumun ton başına fiyatı yılın ilk yarısında yüzde 3 arttı. "Bakırdaki yükselişin sebebi yapay zeka yatırımlarındaki patlama". Finansal hizmetler şirketi Capital.com Kıdemli Finansal Piyasalar Analisti Kyle Rodda, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, bakırdaki yükselişin sebebinin yapay zeka yatırımlarındaki patlama olduğunu söyledi.
Rodda, bu durumun, çoğunlukla veri merkezlerinin inşasından kaynaklı olarak piyasada ciddi bir sıkışıklığa yol açtığını belirtti.
ABD ticaret politikasının da yılın farklı dönemlerinde bakır fiyatlarına etkisi olduğunu ifade eden Rodda, ayrıca 2026'nın başlarında doların değer kaybetmesinin de bakır piyasasını desteklediğini vurguladı.
Rodda, "Ancak günün sonunda mesele, yapay zeka ve arz dengesinde bitiyor. Bu durum da bize fiyatların güçlü bir şekilde desteklenmeye devam edebileceğini düşündürüyor." değerlendirmesinde bulundu.
Yorumlar
Yorum yapabilmek için giriş yap veya üye ol