28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in İran'a karşı askeri operasyon başlatmasının ardından, İran misilleme olarak Hürmüz Boğazı'ndan geçen tanker trafiğini durdurma tehdidini gerçekleştirdi. Mart ayından itibaren Orta Doğu'daki enerji akışında yaşanan kesintiler, küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği Boğaz üzerinden yapılan sevkiyatları etkiledi. Bu durum, bölge petrolüne bağımlı ülkeler, özellikle Çin gibi büyük ekonomiler için arz sıkıntılarına yol açtı.
Hürmüz Boğazı'ndaki kesintilerin ardından Çin'in Irak ve Kuveyt'ten ham petrol ithalatında büyük bir düşüş yaşandı. Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan ve İran'dan yapılan ithalatlarda da belirgin bir azalma görüldü.
Çin'in ocak-şubat dönemindeki ham petrol ithalatı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 15,8 artarak yaklaşık 97 milyon tona ulaştı. Ancak mart ayından itibaren bu ithalat düşüş eğilimine girdi.
Çin Gümrük Genel İdaresi verilerine göre, ülkenin ham petrol ithalatı martta yıllık bazda yüzde 2,8, nisanda yüzde 20, mayısta yüzde 29 ve haziranda yüzde 41,3 oranında azaldı. Böylelikle ithalat, ocak-haziran döneminde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 11,4 oranında geriledi.
Ton bazında ham petrol ithalatı, ocak-şubat döneminde yaklaşık 97 milyon ton, martta 50 milyon ton, nisanda 38,5 milyon ton, mayısta 33,1 milyon ton ve haziranda 29,3 milyon ton olarak kaydedildi.
Çin'in 2025'in ilk yarısında 279,5 milyon ton olan ham petrol ithalatı, 32 milyon ton azalarak bu yılın aynı döneminde 247,6 milyon ton olarak gerçekleşti. Çin, arz açığını yönetmek için stratejik ve ticari petrol stoklarını devreye aldı, rafine petrol ürünleri ihracatını büyük ölçüde durdurdu ve rafinerilerin kapasite kullanımını kademeli olarak düşürdü.
Savaşın başlamasından 4 gün sonra Pekin yönetimi, iç piyasada arz güvenliğini sağlamak amacıyla rafine petrol ürünleri ihracatına kısıtlama getirdi. Mart ayında gümrük işlemleri tamamlanmış sevkiyatların devam etmesi nedeniyle ihracat, yıllık bazda yüzde 25 azalışla 2,58 milyon ton oldu. Kısıtlamanın etkisi ise nisanda belirginleşti ve ihracat büyük ölçüde durdu.
Bu adımla rafine ürünlerin iç piyasaya yönlendirilmesi ve ham petrol ithalatındaki azalmanın oluşturduğu arz açığının azaltılması hedeflendi.
İthalattaki açığı kapatmak amacıyla petrol stokları da devreye alındı. Çin, resmi petrol stok verilerini açıklamasa da ABD Enerji Bilgi İdaresi'nin Aralık 2025 tahminine göre ülkenin stratejik ve ticari petrol stokları yaklaşık 190 milyon ton seviyesinde.
Savaşın ardından mart ve nisanda stok kullanımına başlanmadı ancak Rusya ve İran'dan yapılan tedariklerle stoklara yaklaşık 9,5 milyon ton ilave yapıldığı tahmin ediliyor. İthalattaki düşüşün hızlanacağı beklentisiyle 10 Nisan'da Pekin yönetimi, Sinopec ve CNPC gibi devlet şirketlerine ticari stokları kullanma izni verdi ve mayıs ayından itibaren stoklar kullanılmaya başlandı.
Uluslararası enerji kuruluşlarının tahminlerine göre, stoklardan mayısta 2,1 ila 2,7 milyon ton, haziranda ise yaklaşık 2 milyon ton petrol kullanıldı. Rafinerilerin kapasite kullanım oranı yüzde 58'e düştü. Çin'in yıllık ham petrol işleme kapasitesi yaklaşık 940 milyon ton. Bunun 740 milyon tonu devlet rafinerilerine ait. Şubatta yaklaşık yüzde 73 olan kapasite kullanım oranı, martta yüzde 68,8'e, nisanda yüzde 63,6'ya, mayısta yüzde 66,3'e ve haziranda yüzde 58'e geriledi.
Ham petrol işleme hacmi de aynı dönemde azaldı. Şubatta yaklaşık 58,2 milyon ton ham petrol işleyen rafineriler, martta 61,67 milyon ton, nisanda 54,65 milyon ton, mayısta 53,72 milyon ton ve haziranda 49,81 milyon ton üretim yaptı. Mart-haziran dönemindeki toplam üretim kaybı yaklaşık 33 milyon ton oldu.
Böylece Çin'de rafinerilerin ham petrol işleme hacmi haziranda geçen yılın aynı ayına göre yüzde 19,1, ocak-haziran döneminde ise yaklaşık yüzde 5 azaldı.
Yorumlar
Yorum yapabilmek için giriş yap veya üye ol