Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), bu yılki Küresel Kritik Mineraller Görünümü raporunu kamuoyuna sundu.
Rapora göre, bakır, lityum, nikel, kobalt, nadir toprak elementleri ve grafit gibi kritik mineraller, artan jeopolitik gerilimlerle birlikte ülkelerin enerji, ekonomi ve ulusal güvenlik politikalarında öncelikli hale gelmiştir.
Kritik minerallerin ekonomideki birçok sektörde yaygın kullanımı sebebiyle, arz kısıtlamaları fiyatların 2025'te ve bu yılın başlarında önemli ölçüde yükselmesine neden oldu. Ana üretici ülkelerin ihracat kısıtlamaları ve jeopolitik gerilimler bu alandaki yatırımların geçen yıl yüzde 9 oranında düşmesine sebebiyet verdi.
Bu durumun bir sonucu olarak, kritik minerallerin tedarik zinciri özellikle rafinaj alanında belirli ülkelere odaklanmıştır. Son iki yılda, nikelde Endonezya ve enerji için hayati minerallerde Çin, rafineri ürün arzının önemli bir bölümünü sağladı.
Tedarik zincirinin çeşitlendirilmesi için yatırım çabaları artış gösterse de, Çin kritik mineraller alanında başlıca tedarikçi konumunu sürdürmektedir.
IEA, son dönemde ihracat kontrollerinin yaygınlaştığını ve arzın birkaç ülkede toplanmasının teorik bir kırılganlık yerine "acil bir ekonomik güvenlik sorunu" haline geldiğini vurgulamıştır.
Geçen yıl Çin, nadir toprak elementleri ihracatına getirdiği kısıtlamalarla bazı otomobil üreticilerini üretimlerini azaltmaya veya geçici olarak durdurmaya zorladı.
Bu ihracat kontrolleri Ekim 2025'te daha da genişletildi. Uygulamaların bir yıl ertelenmesine rağmen, bu önlemlerin tam anlamıyla devreye girmesi durumunda, Çin dışındaki yaklaşık 6,5 trilyon dolarlık yıllık üretimin tehlikeye girebileceği öngörülüyor.
IEA Başkanı Fatih Birol, raporun değerlendirilmesinde, kritik minerallerde büyük ekonomik değerlerin belirli ülkelerde toplandığını ve bu durumun küresel kırılganlıklara yol açtığını dile getirdi.
Birol, tedarik kaynaklarını çeşitlendirmenin maliyetli bir süreç olduğuna dikkat çekerek, "Bu maliyetler yüksek olsa da, jeopolitik belirsizliklerin yaşandığı bir dönemde bu maliyetler, büyük tedarik risklerine karşı ekonomik bir sigorta niteliğinde olan bir 'mineral güvenliği primi' olarak değerlendirilebilir," şeklinde konuştu.
Yorumlar
Yorum yapabilmek için giriş yap veya üye ol