Türkiye’de tütün kullanımı endişe verici boyutlara ulaştı. Ege Üniversitesi ev sahipliğinde düzenlenen 2. Bornova Bağımlılık Farkındalık Sempozyumu’nda, tütün bağımlılığının güncel durumu, elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünlerinin riskleri ile bağımlılıkla mücadelede dijital yöntemlerin rolü değerlendirildi. Panelde, Türkiye’de tütün kullanım oranının toplam nüfusta yaklaşık yüzde 30 seviyesine çıktığı belirtildi.
Türkiye’de tütün kullanımı yeniden yükselişte
Bornova Kaymakamlığı tarafından “Sınırlarını Çiz Geleceğini Koru” mottosuyla düzenlenen sempozyumun “Tütün Bağımlılığı” başlıklı oturumuna, Ege Üniversitesi Madde Bağımlılığı, Toksikoloji ve İlaç Bilimleri Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Görkem Yararbaş moderatörlük yaptı.
Panelde “Türkiye’de Tütün Kullanımı ve Belirleyicileri” başlıklı sunum gerçekleştiren Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hür Hassoy, tütün kullanımındaki artışa ve sosyoekonomik farklılıklara dikkat çekti.
Dünya genelinde her yıl 7 milyondan fazla kişinin tütün kullanımı nedeniyle hayatını kaybettiğini belirten Hassoy, Türkiye’de kullanım oranlarının 2014 yılından itibaren yeniden yükselişe geçtiğini ifade etti.
Türkiye’de toplam nüfusta tütün kullanımının yaklaşık yüzde 30’a ulaştığını belirten Hassoy, “Ülkemizdeki oranlar toplam nüfusta yaklaşık yüzde 30'a ulaştı ve neredeyse her iki erkekten biri ile her beş kadından biri sigara içicisi durumuna geldi. Tütün epidemiyolojisinde temel kabul edilen Lopez'in Dört Aşamalı Tütün Epidemisi Modeli'ne göre Türkiye şu anda ikinci aşamanın sonunda yer alıyor. Gelişmiş ülkelerde dezavantajlı gruplar daha fazla sigara içerken, ülkemizde özellikle 40 yaş üstü kadınlarda yüksek eğitim ve yüksek refah gruplarının 3 ila 7 kat daha fazla risk taşıdığı 'tersine eşitsizlik' durumu dikkat çekiyor” dedi.
Yeni nesil ürünler bağımlılık riskini artırıyor
Panelde “Tütün Kullanımında Güncel Eğilimler” başlığını ele alan Prof. Dr. Görkem Yararbaş, elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünlerinin sigarayı bırakmak için bir yöntem olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurguladı.
Bu ürünlerin yeni bağımlılık biçimlerini beraberinde getirdiğini belirten Yararbaş, özellikle gençlerin aromalı ve kolay taşınabilir ürünlere yönelmesinin risk oluşturduğunu söyledi.
Yararbaş, “Yarı ömrü yaklaşık 35 dakika olan ve beyinde sürekli 'ilaç arama davranışını' tetikleyen nikotin; 'duman, kül, koku yok' söylemleriyle sunulan bu yeni nesil ürünlerle bağımlılığı farklı formlarda sürdürüyor. Özellikle gençleri hedef alan tatlı aromalar ve taşınabilir yapılar bu ürünleri cazip kılarken; okullarda bile kolayca gizlenebilen bu ürünler gerçek sigaraya geçiş için kapı aralıyor, nargile kafeler ve bu cihazlar ise gençleri farklı maddelerin kullanımına zemin hazırlayan tehlikeli sosyal temaslara açık hale getiriyor. Sigaraya kıyasla daha düşük sıcaklıkta ısıtılmaları toplumda yanıltıcı bir 'zararsızlık' algısı oluştursa da azaltılmış emisyon kanıtlanmış bir güvenlik anlamına gelmiyor; üstelik her iki ürün grubu için de pasif içicilik ve ciddi akciğer hasarları riski bulunuyor” diye konuştu.
Bağımlılıkla mücadelede dijital yöntemler öne çıktı
Oturumun son konuşmacısı Ege Üniversitesi Madde Bağımlılığı, Toksikoloji ve İlaç Bilimleri Enstitüsü Öğr. Gör. Dr. İnci Derya Yücel ise “Tütün Kullanımına Yönelik Yenilikçi Müdahaleler” başlıklı sunumunda dijital teknolojilerin bağımlılıkla mücadeledeki kullanımını anlattı.
Mobil uygulamaların, sigara içme isteğinin yoğunlaştığı anlarda kişilere destek sağlayabileceğini belirten Yücel, dijital müdahalelerin kişiye özel hazırlanmasının önemini vurguladı.
Yücel, “Gece yatağa yattığında sigara içme isteği artan bir kişiye mobil uygulamalar asenkron erişimle tam o anda bildirimler göndererek destek olabilir; çünkü insan doğası gereği konfor alanında kalmak isteyebilir ve değişime direnç gösterebilir. Kişi ne yapmaması gerektiğini bilse de yerine ne koyacağını bilemeyebilir; bu noktada dijital araçlar kişinin kendine yeni ve sağlıklı bir odak noktası yani yeni bir hikaye oluşturmasını kolaylaştırır. Değişim direncini kırmak için sadece bilgi yeterli değildir, farkındalık geliştirmek gerekir. Bu nedenle kişiye özel ve tedavi planıyla tam uyumlu içerikler hazırlanmalı; oyunlaştırma, pekiştireçler, aşamalı görevler ve ilerleme göstergeleriyle süreç daha eğlenceli ve içselleştirilebilir hale getirilmelidir. Kişi keyif aldığı bir süreci daha kolay takip eder; etkileşimli senaryolar ve psikolojik beceri egzersizlerinin dijital programlara entegre edilmesi de değişim sürecinin başarısını önemli ölçüde artırmaktadır” dedi.
Panel, Bornova İlçe Sağlık Müdürü Dr. Vahap Tevfik Oğuz’un konuşmacılara katkılarından dolayı plaket takdim etmesiyle sona erdi.








Yorumlar
Yorum yapabilmek için giriş yap veya üye ol