Psikiyatrik hastalıkların tedavisinde kullanılan yöntemler çeşitlenirken, transkraniyal manyetik uyarım (TMS) da bilimsel araştırmalarla öne çıkan uygulamalar arasında yer alıyor. Özellikle depresyon tedavisindeki etkinliğine ilişkin güçlü bilimsel veriler bulunduğunu belirten Acıbadem Kent Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Dr. Yunus Akkeçili, yöntemin uygun hastalarda tedavi seçenekleri arasında değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Beyin ağlarının çalışma biçimini hedefliyor
TMS'nin, kafa dışından uygulanan manyetik uyarılar aracılığıyla beynin belirli bölgelerindeki sinir hücrelerinin aktivitesini etkilemeyi amaçladığını aktaran Dr. Akkeçili, depresyonun yalnızca tek bir kimyasal maddenin eksikliğiyle açıklanamayacağını ifade etti.
Beynin duygu, dikkat, düşünce ve motivasyon gibi işlevleri farklı bölgelerin birbiriyle iletişimi sayesinde düzenlediğini belirten Akkeçili, yöntemin çalışma amacını şöyle anlattı:
"Beynimiz; duygularımızı, dikkatimizi, düşüncelerimizi ve motivasyonumuzu düzenleyen çok sayıda bölgenin birbiriyle iletişim kurmasıyla çalışıyor. Depresyonu da yalnızca tek bir kimyasal maddenin eksikliği üzerinden açıklamıyoruz. Bu yöntemle amacımız, beynin belirli bölgelerine kontrollü manyetik uyarılar uygulayarak bu bölgelerin ve bağlantılı beyin ağlarının çalışma biçimini düzenlemeye yardımcı olmak"
Beyne doğrudan elektrik verilmiyor
Uygulamanın çalışma prensibine ilişkin bilgi veren Akkeçili, kafa derisinin üzerine yerleştirilen özel bir manyetik bobinden elektrik akımı geçirildiğini, bunun sonucunda oluşan manyetik alanın kafatasını aşarak hedeflenen beyin dokusunda küçük elektriksel akımlar meydana getirdiğini belirtti.
Yöntemin yalnızca uyarılan bölgeyle sınırlı bir etki oluşturmadığına dikkat çeken Akkeçili, beynin farklı bölgeleri arasındaki bağlantıların da hedeflendiğini söyledi. Bu sürecin beynin yeniden programlanması veya sıfırlanması olarak tanımlanmasının doğru olmayacağını vurguladı.
Depresyon tedavisinde önemli bir seçenek
TMS'nin psikiyatride en kapsamlı araştırıldığı alanın depresyon olduğunu belirten Akkeçili, özellikle uygulanan tedavilerden yeterli fayda göremeyen hastalarda yöntemin değerlendirilebildiğini kaydetti.
Bununla birlikte TMS'nin her depresyon hastası için doğrudan tercih edilecek bir yöntem olmadığını ifade eden Akkeçili, tedavi kararında hastanın tanısının, belirtilerinin, hastalığın şiddetinin ve geçmişteki tedavi deneyimlerinin dikkate alınması gerektiğini söyledi.
Akkeçili, ilaçların uygun dozda ve yeterli süre kullanılıp kullanılmadığının yanı sıra psikoterapi geçmişi, eşlik eden hastalıklar ve hastanın tedavi tercihinin de değerlendirilmesinin önemine işaret etti.
OKB'de de uygulanabiliyor
TMS'nin kullanım alanlarının depresyonla sınırlı olmadığını belirten Akkeçili, obsesif kompulsif bozukluk (OKB) tedavisinde de belirli cihazlar ve protokollerle uygulamadan yararlanılabildiğini aktardı.
OKB ve depresyonda hedeflenen beyin ağlarının farklı özellikler taşıdığını belirten Akkeçili, bu nedenle hastalığa göre farklı beyin bölgelerinin ve uyarım biçimlerinin seçildiğini ifade etti.
Şizofreninin bazı belirtileri, bağımlılıklar, travma sonrası stres bozukluğu, tik bozuklukları ve kulak çınlaması gibi alanlarda da araştırmaların sürdüğünü kaydeden Akkeçili, bir hastalıkta olumlu sonuçlar elde edilmesinin yöntemin o hastalık için standart tedavi haline geldiği anlamına gelmediğini vurguladı.
Cerrahi işlem ve genel anestezi gerektirmiyor
Uygulamanın cerrahi bir işlem olmadığını ve genel anestezi gerektirmediğini belirten Akkeçili, hastanın seans boyunca uyanık kaldığını söyledi. Tedavi öncesinde kişiye uygun uyarım şiddetinin belirlendiğini, ardından manyetik bobinin hedeflenen bölgeye yerleştirildiğini aktardı.
Seans süresinin kullanılan protokole göre değişebildiğini ifade eden Akkeçili, theta burst adı verilen bazı yeni uygulamaların geleneksel yöntemlere kıyasla daha kısa sürede tamamlanabildiğini belirtti. Depresyon tedavisinde ise uygulamanın genellikle tek seansla sınırlı kalmadığını, belirli bir dönem boyunca tekrarlandığını kaydetti.
Yan etkiler ve riskler göz önünde bulundurulmalı
TMS'nin ilaç kullanılmadan belirli beyin bölgelerini hedeflemesinin önemli bir özellik olduğunu ancak tamamen yan etkisiz bir yöntem olarak değerlendirilmemesi gerektiğini söyleyen Akkeçili, uygulama bölgesinde rahatsızlık hissi ve baş ağrısının görülebileceğini bildirdi.
Nadir de olsa nöbet riskinin bulunduğunu belirten Akkeçili, tedavi öncesinde hastanın nöbet öyküsünün, kullandığı ilaçların ve baş-boyun bölgesindeki metalik ya da elektronik implantların değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.
Tedavi kişiye göre planlanmalı
Psikiyatrik tedavilerin birbirinin alternatifi veya rakibi olarak görülmemesi gerektiğini vurgulayan Akkeçili, ilaç tedavisi, psikoterapi ve TMS'nin farklı mekanizmalar üzerinden etki göstermeyi amaçladığını söyledi.
Akkeçili, tedavi yaklaşımına ilişkin değerlendirmesini şu sözlerle tamamladı:
"Benim için asıl soru ‘İlaç mı, psikoterapi mi, TMU mu?' değil. Asıl soru, hangi hastada, hastalığın hangi döneminde, hangi tedavinin ya da tedavi kombinasyonunun en uygun olduğu. Her insanın belirtileri, hastalık öyküsü ve tedaviye verdiği yanıt farklı. Bu nedenle tedaviyi kişinin ihtiyaçlarına göre planlamak gerekiyor"
Dr. Akkeçili, özellikle depresyon tedavisinde güçlü bilimsel kanıtlara sahip olan TMS'nin, uygun hastalarda uzman değerlendirmesiyle uygulanması ve tedavi sürecinin yakından takip edilmesi gerektiğini belirtti.








Yorumlar
Yorum yapabilmek için giriş yap veya üye ol