Çeşme’de damla sakızı hasadı: Kilosu 50 bin TL’ye ulaşıyor

İzmir’in Çeşme ilçesinde yetiştirilen coğrafi işaretli damla sakızında hasat dönemi devam ediyor. Yaz aylarında ağaçların çizilmesiyle başlayan üretim sürecinde, dallardan sızarak kuruyan sakızlar eylül ayının ortalarından itibaren tek tek toplanıyor. Temizleme işleminin ardından satışa hazır hale getirilen ürün, yüksek fiyatıyla dikkat çekiyor.

Yaklaşık bin dönümlük alanda üretimi gerçekleştirilen damla sakızında mevcut üretim miktarı 100 kilogram civarında bulunuyor. Yeni dikilen ağaçların verime geçmesiyle birlikte yıllık üretimin 1,5 ila 2 tona çıkarılması hedefleniyor.

Damla sakızında hasat süreci aylar sürüyor

Çeşme’de damla sakızı hasadı, her yıl haziran ayının sonlarında veya temmuzun ilk haftasında ağaçların çizilmesiyle başlıyor. Bu işlemin ardından ağaçlardan sızan damlalar, yaklaşık 2 ila 2,5 ay boyunca akmaya devam ediyor.

Eylül ortalarına doğru kuruyan sakızlar, işçiler tarafından tek tek toplanıyor. Hasadın ardından evlerde gerçekleştirilen temizleme işlemi ise yaklaşık 1 ila 1,5 ay sürüyor. Ham sakızların aralık ayına kadar satışa ve kullanıma hazır hale getirilmesi amaçlanıyor.

Çeşme’de sakız ağacı sayısı yeniden arttı

Üretici Hasan Ege Tütüncüoğlu, damla sakızının yalnızca Çeşme ve Sakız Adası’nda yetiştiğini belirterek ürünün bölge için taşıdığı değere dikkat çekti.

Tütüncüoğlu, “Bizim bölgemize has endemik bir bitkidir. Damla sakızının birçok faydası var. Dolayısıyla ağaç da çok değerli bir ürün üretiyor. Sadece bu bölgede yetişiyor olması da onu çok değerli kılıyor. Yaklaşık 5 yıl öncesine kadar, Cumhuriyet Dönemi'nde sakız ağaçları maalesef yok olmuştu. Sayıları bine kadar düşmüştü. 2020 yılından itibaren hem bizim hem de Tarım ve Orman Bakanlığı'nın çalışmalarıyla, 5 yıl içerisinde Çeşme'de yaklaşık 50 bin sakız ağacı toprakla buluştu” dedi.

Üretim alanı bulmakta zorlanıyorlar

Çeşme’de turizmin gelişmesi ve arazilerin değerli olması, sakız ağacı dikilecek yeni alanların bulunmasını güçleştiriyor. Üretim faaliyetlerinin yaklaşık bin dönümlük alanda sürdürüldüğünü belirten Tütüncüoğlu, hasat ve temizleme sürecine ilişkin de bilgi verdi.

Tütüncüoğlu, “Çeşme'de arazi bulmak çok zor. Burası bir turizm bölgesi ve araziler kıymetli. Sakız ağacı dikmek için yer bulmakta zorlanıyoruz. Sakız ağacının hasadı, haziran ayının sonlarında veya temmuzun ilk haftasında ağaçların çizilmesiyle başlar. Ağaçlar çizildikten sonra yaklaşık 2 ila 2 buçuk ay boyunca bu çiziklerden damla akışı devam eder. Eylül ortalarına kadar da bunların kurumasını bekleriz. Eylül ortalarında damla sakızları düştüğü yerde kuruyarak toplanmaya hazır hale gelir. Temmuz ayında başlayan bu süreç eylülün ortaları gibi sona erer ve sakızlar toplanır. Ondan sonra evlerde temizlik aşaması başlar. Yaklaşık 1-1 buçuk aylık bir sürede, aralık ayına kadar ham sakızların temizlenme süreci gerçekleşir” ifadelerini kullandı.

Kilogram fiyatı 45 bin ila 50 bin TL arasında

Damla sakızının kilogram fiyatının 45 bin ila 50 bin TL arasında olduğunu belirten Tütüncüoğlu, mevcut üretimin yaklaşık 100 kilogramla sınırlı kaldığını söyledi. Yeni dikilen ağaçların verime geçmesiyle üretimin önemli ölçüde artması bekleniyor.

Tütüncüoğlu, “Çok değerli bir ürün. Biz şu anda henüz 100 kilo civarında üretebiliyoruz. Fakat yeni dikilen ağaçlarımız 5 yıl içerisinde damla sakızı vermeye başlayacak. O zaman Çeşme'de yaklaşık 1 buçuk - 2 ton civarında damla sakızı üretiyor olacağız ve ithalatımızın bir kısmını karşılayabileceğiz” diye konuştu.

Coğrafi işaret, Çeşme damla sakızının tanınırlığını artırıyor

Çeşme Sakız Üreticileri Derneği Başkanı ve üretici İbrahim Topal da damla sakızının coğrafi işaret tescili ile yetişme koşullarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Haziran 2024’te kurulan derneğin amaçlarından birinin, ürünün coğrafi işaretli kimliğinin tanıtılmasına katkı sağlamak olduğunu belirten Topal, üretimde coğrafi koşulların belirleyici rol oynadığını ifade etti.

Topal, “2024 yılının haziran ayında Çeşme Sakız Üreticileri Derneği'ni kurduk. Derneğin kuruluş amacı, derneğin tesis edilmesinden bir yıl önce Çeşme damla sakızının coğrafi işaretinin alınmış olmasıydı. Coğrafi işaret önemli bir markadır. Türkiye'nin çeşitli yerlerindeki ürünler de coğrafi işaretle tescillendiği için bilinir ki coğrafi işaretli damla sakızı Çeşme'de yetişir. Başka yerlerde de olabilir belki ama doğru kriterlerin ve doğru enzimlerin bulunduğu yer Çeşme'dir. Çünkü bunda coğrafyanın, denizden esen rüzgarın, güneşin ve toprağın etkisi büyüktür. Bu konuda harita mühendisi genç bir arkadaşımız tez çalışması yaptı ve Çeşme'de sakız yetiştirilmeye uygun bölgeleri tespit etti. Yüzdeye vurduğunuz zaman Çeşme'nin kendi içinde bile bir-iki puan oynayan yerler var. Çiftlikköy'de rüzgar, güneş, toprak gibi ekolojik faktörler yüzde 80-81 uygunluk verirken, Alaçatı'nın bazı bölgelerinde bu oran iki puan düşerek yüzde 78 oluyor. Daha ilerideki bölgelerde ise yüzde 76'ya kadar iniyor” dedi.