1995 Anayasası ile kurulan alt kanat Meclis ve üst kanat Senato'dan oluşan parlamento, yaklaşık 31 yılın ardından tek meclisli Kurultay sistemine geçiyor.
Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, başkent Astana'da düzenlenen son ortak oturumda yeni anayasal düzen ve devlet yönetimindeki değişiklikler hakkında konuştu.
Tokayev, toplantının tarihi bir dönüm noktası olduğunu belirterek, "Bugün sadece bir yasama dönemini kapatmıyoruz, aynı zamanda bağımsız Kazakistan’ın gelişimindeki bir dönemi tamamlıyor ve devlet tarihimizde yeni bir sayfa açıyoruz." dedi.
Tokayev, yeni Anayasa'nın yarın yürürlüğe gireceğini ve çift meclisli parlamentonun yerine tek meclisli Kurultay'ın geçeceğini belirtti.
Tokayev, parlamentonun bağımsız Kazakistan'da devlet kurumlarının güçlendirilmesi, hukuk sisteminin oluşturulması ve piyasa ekonomisine geçişte önemli bir rol oynadığını vurguladı.
Son 30 yılda yaklaşık 3 bin 500 yasa kabul edildiğini belirten Tokayev, bunların yüzde 10'unun milletvekilleri tarafından hazırlandığını ifade etti.
Tokayev, mevcut parlamentonun son yıllarda anayasal reformlarda önemli görevler üstlendiğini ve son üç yılda 300’den fazla önemli yasanın kabul edildiğini söyledi.
Yeni anayasal modelin temelinde "Güçlü Cumhurbaşkanı - Etkin Kurultay - Hesap Verebilir Hükümet" ilkesinin yer alacağını ve Kazakistan’ın başkanlık sistemiyle yönetilmeye devam edeceğini belirtti.
Kurultay'ın yasama sürecini hızlandırması, bürokratik engelleri azaltması ve dijital teknolojiler ile yapay zekadan yararlanarak daha etkin çalışması gerektiğini dile getiren Tokayev, tam kapsamlı "e-Parliament" sisteminin de uygulanacağını açıkladı.
Yeni dönemde ayrıca anayasal statüye sahip "Kazakistan Halk Konseyi"nin kurulacağını belirten Tokayev, bu yapının yerel meclisler, kamu konseyleri ve sivil toplum kuruluşlarını tek çatı altında toplayacağını söyledi.
Ülkenin ikinci önceliğinin yeni ekonomik modele geçiş olduğunu belirten Tokayev, küresel belirsizliklere rağmen Kazakistan’ın dengeli ekonomi politikalarını sürdüreceğini ifade etti.
Geçen yıl ekonominin yüzde 6,5 büyüdüğünü belirten Tokayev, Gayrisafi Yurt İçi Hasıla’nın ilk kez 300 milyar doları aştığını ve kişi başına gelirin 15 bin dolara yükseldiğini söyledi.
Enflasyonun bu yılın ilk beş ayında yüzde 10,4’e gerilediğini kaydeden Tokayev, yeni bütçe ve vergi düzenlemeleriyle ekonominin yeni bir yapıya kavuştuğunu vurguladı.
2023-2025 döneminde toplam 3,7 trilyon tenge değerinde 540 sanayi projesinin hayata geçirildiğini belirten Tokayev, gelecek iki yılda 3 trilyon tenge yatırımla 200’den fazla yeni üretim tesisinin açılmasının beklendiğini ifade etti.
Yeni ekonomik model kapsamında enerji, ulaştırma ve altyapı yatırımlarına öncelik verileceğini belirten Tokayev, enerji ve kamu hizmetleri sektörlerinin modernizasyonuna yönelik ulusal proje kapsamında bu yıl 1 trilyon tengeyi aşan yatırım yapılacağını bildirdi.
Doğal gaz kullanım oranının mevcut yüzde 65 seviyesinden yüzde 80’e çıkmasının hedeflendiğini belirten Tokayev, 2029'a kadar 13 gigavatın üzerinde yeni elektrik üretim kapasitesinin devreye alınacağını ve bunun en az dörtte birinin yenilenebilir kaynaklardan sağlanacağını ifade etti.
2024 referandumunda kabul edilen nükleer enerji programı kapsamında ülkenin ilk nükleer santralinin inşasına gelecek yıl başlanacağını dile getirdi.
Ulaştırma alanında demiryolu, karayolu, hava taşımacılığı ve Trans Hazar Uluslararası Taşımacılık Koridoru'na yatırımların hızlandırılacağını belirten Tokayev, Astana'da yeni uluslararası havalimanı ve ulusal kargo hava yolu şirketinin kurulmasının öncelikli olduğunu söyledi.
Yeni Anayasa'nın yürürlüğe girmesinin ardından Kurultay seçimlerine ilişkin kararnameyi imzalayacağını açıkladı.
Seçimlerin açık, adil ve şeffaf bir siyasi rekabet ortamında yapılması gerektiğini vurgulayan Tokayev, Kurultay’ın "Yeni Kazakistan"ın en önemli kurumlarından biri olacağını belirtti.
Konuşmasını sonlandırırken mevcut Meclis ve Senato üyelerine teşekkür eden Tokayev, yeni dönemin ülkenin siyasi, ekonomik ve toplumsal dönüşümünde yeni bir aşamayı temsil edeceğini ekledi.
Yorumlar
Yorum yapabilmek için giriş yap veya üye ol