Eski Yüksek Temsilci Christian Schmidt'in mayıs ayında görevden ayrılacağını açıklamasının ardından, Bosna Hersek'teki uluslararası barış sürecini denetleyen Barış Uygulama Konseyi (PIC) yeni yüksek temsilcinin belirlenmesi için çalışmalar başlattı.
PIC üyeleri bu yeni temsilciyi belirlemek için iki kez bir araya gelse de görüşmelerden henüz sonuç alınamadı.
ABD, İtalyan diplomat Antonio Zanardi Landi üzerinde ısrar ederken, AB ülkeleri Fransız diplomat Rene Troccaz'ı destekliyor. Bu durum, ABD ve AB arasında Bosna Hersek'teki yeni yüksek temsilci konusunda ciddi bir görüş ayrılığına neden oldu. Uluslararası Saraybosna Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Jahja Muhasilovic, Yüksek Temsilcilik Ofisinin (OHR) Dayton Barış Antlaşması ile kurulduğunu hatırlattı.
Dayton'daki 10. maddede OHR'nin antlaşmanın "sivil uygulayıcısı" olarak tanımlandığını belirten Muhasilovic, yeni yüksek temsilcinin PIC'in İcra Kurulu üyeleri tarafından oy birliğiyle belirlendiğini ifade etti.
Muhasilovic, yeni yüksek temsilcinin diplomatlardan seçildiğini ve ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin AB ile yaşadığı anlaşmazlıklar nedeniyle normalde hızlı ilerleyen sürecin bir çıkmaza girdiğini belirtti.
ABD ve AB'nin anlaşması durumunda yeni isim Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri'nin onayına sunulacak. Muhasilovic, daha önceki oylamalarda ABD ve AB'nin karşı karşıya gelmediğini, bu durumun ilk kez yaşandığını dile getirdi.
Muhasilovic, ABD'nin Landi isminde ısrar etmesi ve AB'nin Troccaz ismine odaklanmasını "çekişme" olarak nitelendirdi ve "Bu durum, ABD'nin agresif tutum sergilemesi ve kendi adaylarını empoze etmeye çalışmasından kaynaklanıyor. ABD'nin Schmidt'e baskı yapması süreci etkiledi. Dolayısıyla AB inatlaştı ve 'biz de varız' mesajı veriyor." dedi. İtalyan Landi ve Fransız Troccaz dışında üçüncü bir isim çıkabilir mi sorusu gündeme geldi. Bosna Hersek'in yeni yüksek temsilcisi için önerilen isimlerden 76 yaşındaki İtalyan diplomat Landi, daha önce İtalya'nın Sırbistan-Karadağ (2004-2006), Vatikan (2007-2010) ve Rusya ile Türkmenistan (2010-2013) büyükelçisi olarak görev yaptı.
Uzun yıllara dayanan diplomatik tecrübesi ve Balkanlar'a ilişkin bilgi birikimi nedeniyle Landi, ABD'nin desteklediği aday olarak öne çıkıyor.
AB'nin üzerinde durduğu Fransız diplomat Troccaz ise 2022-2025 yılları arasında Fransa'nın Saraybosna Büyükelçisi olarak görev yaptı.
Bosna Hersek'te kurduğu ilişkiler ve ülkenin iç dinamiklerine hakim olması nedeniyle Troccaz da yeni yüksek temsilcilik görevi için önemli bir isim olarak değerlendiriliyor.
Bosna Hersek medyası, ABD ve AB'nin isim üzerinde anlaşamaması durumunda iki tarafın da destekleyeceği üçüncü bir adayın önerilebileceğini ifade ederken, bu kişinin İtalyan olduğu ancak kimliğinin şu aşamada gizli tutulduğunu aktardı. Yeni yüksek temsilcinin Sırp entitesiyle ilişkileri de dikkati çeken konulardan biri.
Bosna Hersek'in iki entitesinden biri olan Sırp Cumhuriyeti'nin (RS) de yeni yüksek temsilciyle geliştireceği ilişkiler merakla beklenen konulardan biri.
Eski RS Başkanı Milorad Dodik'in bir önceki Yüksek Temsilci Schmidt'i tanımaması ve aldığı kararları entite içerisinde uygulamaması bu ikiliyi sık sık karşı karşıya getirdi.
Yüksek Temsilci kararlarına saygı duymadığı gerekçesiyle hakkında dava süreci yürütülen Dodik, en son görevinden uzaklaştırıldı. ABD'nin Bosna Hersek'teki projesi, yapımını ABD'li bir şirketin üstleneceği ve Hırvatistan'dan Bosna Hersek'e doğal gaz bağlantısı sağlayacak "Güney Gaz Bağlantı Projesi" ise ABD'nin bölgedeki en önemli projesi olarak görülüyor.
Hırvatistan'ın Krk Adası'ndaki sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) terminalinden Bosna Hersek'e doğal gaz ulaştırmayı amaçlayan "Güney Gaz Bağlantı Projesi" ile Hırvatistan'ın, Güneydoğu Avrupa'nın önemli gaz tedarik merkezlerinden biri haline geleceği vurgulanıyor.
ABD’nin bölgede en önemli adımlardan biri olarak değerlendirdiği bu projenin hayata geçirilmesinde "kendi adamlarına" ihtiyaç duyacağı yorumları yapılıyor. PIC, 14 Temmuz'a kadar süre verdi. İki kez toplanmasına rağmen yaşanan anlaşmazlıklar nedeniyle yeni yüksek temsilciyi belirleyemeyen PIC, son tarih olarak 14 Temmuz'u belirledi.
PIC, Schmidt'in görev süresinin sona ermesi nedeniyle ABD'li Yüksek Temsilci Yardımcısı Louis Crishock'u "geçici" olarak göreve atayarak, ABD ve AB'nin farklı isimlerde ısrar etmesi nedeniyle tıkanan süreci en hızlı şekilde sona erdirmek için faaliyetlerini sürdürdüğünü kaydetti. Bosna Hersek Yüksek Temsilciliği nedir? Bosna Hersek'te 1992-1995 yıllarında yaşanan savaşı sonlandıran Dayton Barış Antlaşması ile oluşturulan Bosna Hersek Yüksek Temsilciliği Ofisi, uluslararası toplum adına Bosna Hersek'te barış anlaşmasının uygulanmasını denetliyor. Yüksek Temsilcilik, aynı zamanda ülkede faaliyet gösteren uluslararası kurumların etkinliklerini de koordine ediyor.
Her yıl BM'ye Bosna Hersek'teki gelişmeler ve sorunlarla ilgili rapor da sunan Yüksek Temsilci, "Bonn Yetkileri" olarak bilinen geniş yetkilere sahip. Yüksek Temsilci, Devlet Başkanlığı Konseyinin üyeleri dahil ülkede barışın uygulanmasına engel olan kişileri görevden alabiliyor ve ihtiyaç durumunda yasa çıkarabiliyor.
Yorumlar
Yorum yapabilmek için giriş yap veya üye ol